અમેરિકી હુમલાનો જવાબી બદલો ઈરાને મિસાઈલ હુમલાથી કર્યો
(જી.એન.એસ) તા. ૩૧
વોશિંગ્ટન/તેહરાન,
અમેરિકાએ હોર્મુઝ સ્ટ્રેટમાં લારાક ટાપુ પર ઈરાની રોકેટ લોન્ચર્સ પર હુમલો કર્યો, જે એક મહિનામાં ઈરાન પરનો તેનો પહેલો લશ્કરી હુમલો હતો અને તેહરાનને બદલો લેવા માટે પ્રેરિત કર્યો.
અમેરિકાએ કહ્યું કે રિવોલ્યુશનરી ગાર્ડ ફોર્સને વ્યૂહાત્મક જળમાર્ગમાં દરિયાઈ ખાણો વહન કરતા રોકેટ છોડવાની તૈયારી કરતા જોવા મળ્યા બાદ આ હુમલાઓએ બે ઈરાની લોન્ચર્સને નિશાન બનાવ્યા. ઈરાનના રિવોલ્યુશનરી ગાર્ડ કોર્પ્સે કહ્યું કે યુએસ હુમલાઓમાં જાનહાનિ થઈ અને બાદમાં જોર્ડનમાં યુએસ લશ્કરી લક્ષ્યો પર બેલિસ્ટિક મિસાઈલ છોડવામાં આવી, ઈરાની રાજ્ય મીડિયા અનુસાર.
અમેરિકાએ લારાક ટાપુ પર બે લોન્ચર્સ પર હુમલો કર્યો
યુએસ સેન્ટ્રલ કમાન્ડના પ્રવક્તાએ કહ્યું કે અમેરિકન દળોએ લારાક ટાપુ પર બે ઈરાની લોન્ચર્સ પર હુમલો કર્યો. યુએસ સેન્ટ્રલ કમાન્ડના પ્રવક્તા નેવી કેપ્ટન ટિમ હોકિન્સે જણાવ્યું હતું કે ઈરાની રિવોલ્યુશનરી ગાર્ડ ફોર્સને હોર્મુઝ સ્ટ્રેટમાં દરિયાઈ ખાણો સાથે રોકેટ છોડવાની તૈયારી કરતા જોવા મળ્યા હતા.
યુએસ લશ્કરે કહ્યું હતું કે, આ કાર્યવાહીનો હેતુ ઈરાનને જળમાર્ગમાં વધુ દરિયાઈ ખાણો છોડતા અટકાવવાનો હતો. સેન્ટકોમે ગયા અઠવાડિયે જાહેરાત કરી હતી કે તેણે સ્ટ્રેટના આંતરરાષ્ટ્રીય શિપિંગ માર્ગો પરથી દરિયાઈ ખાણો સાફ કરવાનું પૂર્ણ કરી લીધું છે. “અમેરિકન દળો આ વિસ્તાર પર નજીકથી નજર રાખી રહ્યા છે અને આ મહત્વપૂર્ણ જળમાર્ગ દ્વારા વાણિજ્યના મુક્ત પ્રવાહને સુરક્ષિત રાખવા માટે તૈયાર છે,” હોકિન્સે જણાવ્યું.
ઈરાન જોર્ડનમાં યુએસ બેઝ પર હુમલાઓ સાથે બદલો લે છે
ઈરાનના રિવોલ્યુશનરી ગાર્ડ કોર્પ્સે જણાવ્યું હતું કે યુએસ હુમલામાં જાનહાનિ થઈ હતી. ઈરાની રાજ્ય ટેલિવિઝનએ પાછળથી અહેવાલ આપ્યો હતો કે ગાર્ડ્સે જોર્ડનમાં યુએસ લશ્કરી સુવિધાઓને બેલિસ્ટિક મિસાઈલોથી નિશાન બનાવી હતી. રાજ્ય ટીવી અનુસાર, લક્ષ્યોમાં ટેકનિકલ ઈન્ફ્રાસ્ટ્રક્ચર, જાળવણી સુવિધાઓ અને જોર્ડનમાં કિંગ હુસૈન અને અલ-અઝરાક એરબેઝ પર યુએસ ફાઇટર જેટના સ્થાનોનો સમાવેશ થાય છે. ઈરાની સ્થાનિક મીડિયાએ દાવો કર્યો હતો કે હુમલાઓથી “ભારે નુકસાન” થયું છે.
અમેરિકા અને ઈરાન વચ્ચે મહિનાઓ સુધી ચાલી રહેલી તૂટક તૂટક લડાઈ પછી આ આપ-લે નવી વૃદ્ધિ દર્શાવે છે. રાજ્ય ટીવીના અહેવાલ મુજબ, ઈરાને સોમવારે જણાવ્યું હતું કે તેણે સંયુક્ત આરબ અમીરાતના એક એરબેઝ પર યુએસ લશ્કરી કર્મચારીઓને નિશાન બનાવ્યા હતા. તેહરાને “યુએઈમાં અલ મિન્હાદ બેઝ પર યુએસ હેલિકોપ્ટર અને કર્મચારીઓ તૈનાત છે તે વિસ્તારોને નિશાન બનાવ્યા, ડઝનેક એટેક ડ્રોનનો ઉપયોગ કર્યો,” સેનાએ જણાવ્યું હતું, ઉમેર્યું હતું કે આ હુમલાઓ હોર્મુઝ સ્ટ્રેટમાં લારાક ટાપુ પર યુએસ હુમલાના બદલામાં હતા.
હોર્મુઝની સામુદ્રધુની મુખ્ય તણાવનો મુદ્દો બની રહી છે
તાજેતરના હુમલાઓ અમેરિકા-ઈરાન યુદ્ધ છ મહિનાના સમયગાળા સુધી પહોંચ્યા પછી તરત જ થયા હતા. એપ્રિલમાં યુદ્ધવિરામ પછી સૌથી તીવ્ર લડાઈનો અંત આવ્યા પછી દુશ્મનાવટ પ્રમાણમાં ઓછી થઈ ગઈ હતી. જોકે, ખાસ કરીને હોર્મુઝની સામુદ્રધુનીની આસપાસ છૂટાછવાયા હુમલાઓ, અંતિમ શાંતિ કરારની સંભાવનાઓને ધમકી આપતા રહ્યા છે.
વ્યૂહાત્મક જળમાર્ગ સંઘર્ષના કેન્દ્રમાં રહ્યો છે. ઈરાને હોર્મુઝની સામુદ્રધુનીને અસરકારક રીતે અવરોધિત કરી દીધી છે, જેમાંથી 28 ફેબ્રુઆરીએ અમેરિકા અને ઇઝરાયલે ઈરાન પર હવાઈ હુમલાઓ શરૂ કર્યા તે પહેલાં વિશ્વના લગભગ પાંચમા ભાગના તેલ પસાર થતા હતા. ઈરાન દ્વારા જળમાર્ગ બંધ કરવાથી ભાવમાં વધારો અને ખાતર અને ઊર્જાની અછતમાં ફાળો મળ્યો છે.
યુએસ આર્થિક દબાણ પર ધ્યાન કેન્દ્રિત કરે છે
તાજેતરના લશ્કરી હુમલાઓ ત્યારે થયા છે જ્યારે ટ્રમ્પ વહીવટીતંત્ર તેહરાન સામે “આર્થિક યુદ્ધ” તરીકે વર્ણવેલ વસ્તુને વધુને વધુ પ્રાથમિકતા આપી રહ્યું છે. સ્થાનિક ઉત્પાદનમાં ઘટાડો થવા વચ્ચે ઈરાની બંદરો પર યુએસ નૌકાદળના વળતા નાકાબંધીથી ઈરાનમાં પેટ્રોલ પુરવઠા પર દબાણ આવ્યું છે. પાકિસ્તાન અને કતાર સહિતના મધ્યસ્થીઓ સાથે સંકળાયેલા રાજદ્વારી પ્રયાસો મહિનાઓથી ચાલુ છે પરંતુ અત્યાર સુધી અંતિમ કરાર કરવામાં નિષ્ફળ રહ્યા છે.
એપ્રિલમાં યુદ્ધવિરામ પર સંમતિ સધાઈ હતી, ત્યારબાદ જૂનમાં અંતિમ શાંતિ કરાર માટે સમજૂતી પત્ર થયો હતો. જોકે, કોઈ અંતિમ કરાર થયો નથી.
છેલ્લી યુએસ હડતાલ 29 જુલાઈના રોજ થઈ હતી
રવિવારના ઓપરેશન પહેલા, ઈરાન પર છેલ્લી યુએસ હડતાલ 29 જુલાઈના રોજ કરવામાં આવી હતી. યુએસ સૈન્યએ કહ્યું હતું કે આ હડતાલ પ્રદેશમાં યુએસ દળો પર અચાનક હુમલો કરવાના પ્રયાસના જવાબમાં હતી. જુલાઈની શરૂઆતમાં, સેન્ટકોમે સતત 13 રાત સુધી ઈરાન પર હુમલા કર્યા હતા.
સમગ્ર સંઘર્ષ દરમિયાન, ઈરાને કુવૈત, ઓમાન, સાઉદી અરેબિયા અને યુએઈના લક્ષ્યો સહિત ગલ્ફ ક્ષેત્રમાં યુએસ સુવિધાઓ અને સાથીઓને નિશાન બનાવીને બદલો લીધો છે.
તાજા હુમલા પછી તેલના ભાવમાં વધારો
ઈરાન પર યુએસના તાજેતરના હુમલાના સમાચાર બાદ તેલના ભાવમાં વધારો થયો. આંતરરાષ્ટ્રીય બેન્ચમાર્ક, નોર્થ સી બ્રેન્ટ ક્રૂડ, USD 90 થી ઉપર વધીને USD 90.31 પ્રતિ બેરલ થયો. વેસ્ટ ટેક્સાસ ઇન્ટરમીડિયેટ, USD 85.41 પર પહોંચી ગયો. નવેમ્બરની મધ્યસત્ર ચૂંટણીઓ નજીક આવી રહી છે અને યુનાઇટેડ સ્ટેટ્સમાં રાજકીય રીતે વિવાદાસ્પદ સંઘર્ષ ચાલુ હોવાથી, નવેસરથી લશ્કરી આદાનપ્રદાન કરવામાં આવ્યું છે.
સેનેટ આર્મ્ડ સર્વિસીસ કમિટીના ટોચના ડેમોક્રેટ, યુએસ સેનેટર જેક રીડે શુક્રવારે એક નિવેદનમાં યુદ્ધ અંગે રાષ્ટ્રપતિ ડોનાલ્ડ ટ્રમ્પની ટીકા કરી હતી. “છ મહિના પછી, એક પણ ઉદ્દેશ્ય પ્રાપ્ત થયો નથી,” રીડે દલીલ કરી હતી કે સંઘર્ષે મધ્ય પૂર્વ અને વૈશ્વિક સ્તરે યુએસની સ્થિતિ નબળી પાડી છે.