(જી.એન.એસ) તા. ૧૫
મુંબઈ,
દિવાળી અને અન્ય તહેવારો દરમિયાન અવાજ અને વાયુ પ્રદૂષણના મુદ્દે કડક વલણ અપનાવતા, બોમ્બે હાઈકોર્ટે ગુરુવારે રાજ્યભરમાં રસ્તાઓ અને જાહેર સ્થળોએ ફટાકડા ફોડવા પર પ્રતિબંધ મૂકવાના નિર્દેશો આપ્યા છે. જોકે, ફટાકડાના ઉત્પાદન કે વેચાણ પર કોઈ પ્રતિબંધ લાદવામાં આવ્યો નથી. આ બાબતની સુનાવણી દરમિયાન, જસ્ટિસ ગિરીશ કુલકર્ણી અને જસ્ટિસ નીલા ગોખલેની ડિવિઝન બેન્ચે ડીજે (DJ), લાઉડસ્પીકર્સ, ડોલ્બી સાઉન્ડ સિસ્ટમ્સ અને લેસર લાઈટ્સના ઉપયોગ પર નિયંત્રણો મૂકવા અંગે પણ નિર્દેશો આપ્યા હતા. કોર્ટે વહીવટીતંત્રને એક અઠવાડિયાની અંદર નિયમો ઘડવા અને તેનો કડક અમલ સુનિશ્ચિત કરવા સૂચના આપી છે.
જસ્ટિસ ગિરીશ એસ. કુલકર્ણી અને જસ્ટિસ નીલા કે. ગોખલેએ એક જાહેર હિતની અરજી (PIL) પર આદેશ પસાર કર્યો હતો અને તહેવારો દરમિયાન થતા અવાજ પ્રદૂષણ તથા જાહેર રસ્તાઓ પર ફટાકડા ફોડવા અંગે ચિંતા વ્યક્ત કરી હતી.
ગયા મહિને ગણેશોત્સવ દરમિયાન, હાઈકોર્ટે તહેવારોમાં જાહેર રસ્તાઓ પર ફટાકડા ફોડવા પર પ્રતિબંધ મૂક્યો હતો અને “ઉચ્ચ સ્તરીય અવાજ પ્રદૂષણ”ને રોકવા માટે અનેક નિર્દેશો આપ્યા હતા.
ગુરુવારે થયેલી સુનાવણી દરમિયાન, ન્યાયાધીશોએ ટિપ્પણી કરી હતી કે “ઝેરી પ્રદૂષણ” વરિષ્ઠ નાગરિકો અને બાળકો સહિતના લોકો પર અસર કરે છે, અને દિવાળી પછીની સ્થિતિ “અસહ્ય” બની જાય છે. તેમણે કહ્યું કે આમાં બદલાવ આવવો જોઈએ કારણ કે “હવે સમય બદલાઈ ગયો છે.”
હાઈકોર્ટે એ પણ સ્પષ્ટ કર્યું કે ઘણા ગરીબ પરિવારોની આજીવિકા ફટાકડાના ઉત્પાદન અને વેચાણ પર નિર્ભર છે; તેથી, આ વ્યવસાય પર પ્રતિબંધ મૂકવામાં આવી રહ્યો નથી. તેમ છતાં, ફટાકડા માત્ર નિર્ધારિત અને યોગ્ય સ્થળોએ જ ફોડવામાં આવે તે સુનિશ્ચિત કરવાની જવાબદારી વહીવટીતંત્રની રહેશે.
કોર્ટે વહીવટીતંત્રને ‘ગ્રીન’ (પર્યાવરણને અનુકૂળ) ફટાકડાના ઉપયોગને પ્રોત્સાહન આપવા અને પર્યાવરણ પ્રત્યે સભાન રહીને દિવાળી ઉજવવા માટે એક વ્યાપક જનજાગૃતિ અભિયાન શરૂ કરવા પણ નિર્દેશ આપ્યો છે. આ હેતુ માટે તેમણે જાણીતી હસ્તીઓની (સેલિબ્રિટીઝની) મદદ લેવાનું સૂચન કર્યું હતું. હાઈકોર્ટે એ વાત પર પણ ભાર મૂક્યો હતો કે આ નિર્દેશો માત્ર આ વર્ષની દિવાળી પૂરતા મર્યાદિત ન રહેવા જોઈએ, પરંતુ ભવિષ્યમાં પણ તેનો અસરકારક અમલ સુનિશ્ચિત થવો જોઈએ. હાઈકોર્ટે રાજ્ય સરકાર, બીએમસી અને એમપીસીબીને એક અઠવાડિયાની અંદર જાગૃતિ તંત્ર સ્થાપિત કરવા આદેશ આપ્યો હતો, જેમાં શાળા-સ્તરના કાર્યક્રમો, જાહેર જાહેરાતો અને ટ્રેનો અને બસોમાં ડિસ્પ્લે બોર્ડનો સમાવેશ થાય છે. કોર્ટે અધિકારીઓને નાગરિકોને લીલા, ઓછા ઉત્સર્જનવાળા ફટાકડાનો ઉપયોગ કરવા માટે પ્રોત્સાહિત કરવા અને ફટાકડા ફોડવા માટે મર્યાદિત સમય અવધિ પર ભાર મૂકવાનો પણ આદેશ આપ્યો હતો.