(જી.એન.એસ) તા. ૨૫
વોશિંગ્ટન,
યુનાઇટેડ સ્ટેટ્સ અને ઇરાન વચ્ચે શાંતિ કરાર પર અનિશ્ચિતતાના વાદળો છવાયેલા રહ્યા છે, ત્યારે અમેરિકાએ ચીન સ્થિત એક ઓઇલ રિફાઇનરી અને 40 અન્ય શિપિંગ કંપનીઓ પર ઇરાની તેલના પરિવહનમાં કથિત સંડોવણી બદલ પ્રતિબંધો લાદવાનો નિર્ણય લીધો છે. રાષ્ટ્રપતિ ડોનાલ્ડ ટ્રમ્પની બેઇજિંગ મુલાકાતના થોડા અઠવાડિયા પહેલા જ આ પગલું લેવામાં આવ્યું છે જ્યાં તેઓ તેમના ચીની સમકક્ષ શી જિનપિંગને મળશે.
મીડિયા સૂત્રોના અહેવાલ મુજબ, જે ચીની રિફાઇનરી પર પ્રતિબંધ મૂકવામાં આવ્યો છે તે હેંગલી પેટ્રોકેમિકલ છે, જે બંદર શહેર ડાલિયનમાં સ્થિત છે. આ સુવિધા દરરોજ 400,000 બેરલ ક્રૂડ ઓઇલનું પ્રક્રિયા કરવાની ક્ષમતા ધરાવે છે, જે તેને ચીનની સૌથી મોટી સ્વતંત્ર રિફાઇનરીઓમાંની એક બનાવે છે.
હેંગલી 2023 થી ઇરાની તેલનું પ્રક્રિયા કરી રહી છે, જેનાથી તેને લાખો ડોલરની આવક ઊભી કરવામાં મદદ મળી છે. ગયા વર્ષે ફેબ્રુઆરીમાં યુનાઇટેડ અગેઇન્સ્ટ ન્યુક્લિયર ઇરાન નામના હિમાયતી જૂથે કહ્યું હતું કે, આ કંપની ઇરાની તેલના ડઝનબંધ ચીની ખરીદદારોમાંની એક છે.
ચીન, જેણે હજુ સુધી યુએસના પગલા પર પ્રતિક્રિયા આપી નથી, તે ઇરાની તેલના સૌથી મોટા ખરીદદારોમાંનું એક છે. મધ્ય પૂર્વમાં 28 ફેબ્રુઆરીએ સંઘર્ષ શરૂ થયો તે પહેલાં, ચીન 80 થી 90 ટકા ઈરાની તેલ છાયા જહાજોના કાફલા દ્વારા આયાત કરતું હતું. આ જહાજોનું મૂળ હજુ અસ્પષ્ટ છે, પરંતુ એસોસિએટેડ પ્રેસે જણાવ્યું હતું કે તે કદાચ મલેશિયા જેવા દેશોમાંથી ચીનમાં આવે છે.
ઈરાન સામે યુએસ પ્રતિબંધો
યુએસએ અગાઉ દેશોને ઈરાની તેલ ખરીદવા સામે ચેતવણી આપી હતી. આ મહિનાની શરૂઆતમાં એક મીડિયા બ્રીફિંગમાં, યુએસ ટ્રેઝરી સેક્રેટરી સ્કોટ બેસેંટે દેશોને કહ્યું હતું કે “જો તમે ઈરાની તેલ ખરીદી રહ્યા છો, જો ઈરાની પૈસા તમારી બેંકોમાં જમા છે, તો અમે હવે ગૌણ પ્રતિબંધો લાગુ કરવા તૈયાર છીએ, જે ખૂબ જ કડક પગલું છે.”
બાદમાં, ટ્રેઝરી વિભાગે ચીન, સંયુક્ત આરબ અમીરાત (યુએઈ), ઓમાન અને હોંગકોંગને પણ એક પત્ર મોકલ્યો હતો, જેમાં ચેતવણી આપવામાં આવી હતી કે ઈરાન સાથે વેપાર કરવા બદલ યુએસ તેમના પર ગૌણ પ્રતિબંધો લાદી શકે છે. તેણે તેમના પર ઈરાની ગેરકાયદેસર પ્રવૃત્તિઓને તેમની નાણાકીય સંસ્થાઓ દ્વારા વહેવા દેવાનો પણ આરોપ મૂક્યો હતો.
જવાબમાં, ઈરાને પ્રતિબંધોની ટીકા કરી હતી અને માંગ કરી હતી કે તે હટાવવામાં આવે. બેઇજિંગની મોટી કંપનીઓ અને બેંકો યુએસ પ્રતિબંધોનું પાલન કરે છે, તેમ છતાં ઈરાનને ચીન દ્વારા પણ ટેકો આપવામાં આવ્યો હતો, જે વોશિંગ્ટનમાં ચીનના દૂતાવાસના પ્રવક્તા લિયુ પેંગ્યુએ જણાવ્યું હતું કે “આંતરરાષ્ટ્રીય વેપાર વ્યવસ્થા અને નિયમોને નબળી પાડે છે, સામાન્ય આર્થિક અને વેપાર વિનિમયને વિક્ષેપિત કરે છે અને ચીની કંપનીઓ અને વ્યક્તિઓના કાયદેસર અધિકારો અને હિતોનું ઉલ્લંઘન કરે છે.”