(જી.એન.એસ) તા. ૧૧
સાઉદી અરેબિયાના રિયાધમાં કિંગ ખાલિદ આંતરરાષ્ટ્રીય વિમાનમથક પર મિસાઇલ હુમલામાં 12 લોકો માર્યા ગયા અને 300 થી વધુ લોકો ઘાયલ થયા, જેમાં ઘણા લોકોની હાલત ગંભીર હતી, એમ નાગરિક ઉડ્ડયન અધિકારીઓએ રવિવારે વહેલી સવારે જણાવ્યું હતું. યમનમાં લડતા સાઉદીના નેતૃત્વ હેઠળના ગઠબંધને આ હુમલા માટે ઈરાન સમર્થિત હુથી બળવાખોરોને દોષી ઠેરવ્યા હતા અને કડક જવાબ આપવાની પ્રતિજ્ઞા લીધી હતી.
ઈરાન યુદ્ધની શરૂઆત પછી આ હુમલાને ગલ્ફ આરબ દેશમાં સૌથી ઘાતક હુમલો ગણાવવામાં આવ્યો હતો. હુતીઓ અને સાઉદી સમર્થિત યમનના સરકારી દળો વચ્ચેની લડાઈમાં વધારો થવા વચ્ચે આ હુમલો કરવામાં આવ્યો છે, જેના કારણે સંઘર્ષનો પ્રાદેશિક પ્રભાવ વધ્યો છે.
એક પ્રાદેશિક અધિકારીએ જણાવ્યું હતું કે, એક મિસાઇલ એરપોર્ટ સંકુલ હાઉસિંગ ટર્મિનલ 3 અને 4 પર ત્રાટક્યું હતું, જે સ્થાનિક ફ્લાઇટ્સ સેવા આપે છે. અધિકારીએ નામ ન આપવાની શરતે વાત કરી કારણ કે તેઓ મીડિયા સાથે વાત કરવા માટે અધિકૃત ન હતા. સાઉદી અધિકારીઓએ જણાવ્યું હતું કે માર્યા ગયેલા 12 લોકોમાં ચાર સાઉદી નાગરિકો અને બાંગ્લાદેશ, પેલેસ્ટાઇન, યુનાઇટેડ સ્ટેટ્સ, ઇજિપ્ત, જોર્ડન, સીરિયા અને સુદાનના નાગરિકોનો સમાવેશ થાય છે. ઘાયલોની ઘણી હોસ્પિટલોમાં સારવાર કરવામાં આવી રહી છે.
ટ્રમ્પે રિયાધ એરપોર્ટ પરના હુમલાને ‘અસ્વીકાર્ય’ ગણાવ્યો
યુએસ પ્રમુખ ડોનાલ્ડ ટ્રમ્પે શનિવારે રિયાધના આંતરરાષ્ટ્રીય એરપોર્ટ પર થયેલા હુમલાની નિંદા કરી હતી, જેમાં ઓછામાં ઓછા 12 લોકો માર્યા ગયા હતા, તેને ‘અસ્વીકાર્ય’ ગણાવ્યું હતું. ટ્રમ્પે શનિવારે કહ્યું હતું કે વોશિંગ્ટન તાજેતરના હુમલા બાદ હુથી બળવાખોરો સામે સાઉદી હુમલામાં જોડાવા કે નહીં તે અંગે વિચારી રહ્યું છે. “અમે કરી શકીએ છીએ. અમે તેના પર નજર રાખીશું,” ટ્રમ્પે કહ્યું, વહીવટીતંત્રને હમણાં જ હુમલા વિશે જાણ થઈ છે અને તે ઝડપથી નિર્ણય લેશે.
સાઉદીની આગેવાની હેઠળના ગઠબંધને આ હુમલાને “સંપૂર્ણપણે વિકસિત યુદ્ધ અપરાધ” ગણાવ્યો હતો અને કડક જવાબ આપવાની પ્રતિજ્ઞા લીધી હતી. તેણે એમ પણ કહ્યું હતું કે એરપોર્ટ પર કોઈ લશ્કરી સુવિધાઓ નથી. હુથીઓએ તાજેતરના હુમલા પર તાત્કાલિક ટિપ્પણી કરી ન હતી. જોકે, શનિવારે શરૂઆતમાં, બળવાખોરોએ સાઉદી અરેબિયા પર યમનની રાજધાનીમાં સના આંતરરાષ્ટ્રીય એરપોર્ટ પર હુમલો કરવાનો આરોપ લગાવ્યો હતો, જે હુથીઓના નિયંત્રણ હેઠળ છે.
છેલ્લા અઠવાડિયામાં રિયાધ એરપોર્ટને નિશાન બનાવતા અનેક હુમલાઓમાંનો એક હતો. હુથીઓએ એરપોર્ટ પર અગાઉ થયેલા હુમલાઓની જવાબદારી પણ સ્વીકારી હતી જેમાં એક પાઇલટ સહિત ત્રણ સાઉદી નાગરિકો માર્યા ગયા હતા. સાઉદી નાગરિક ઉડ્ડયન અધિકારીઓએ શનિવારે એરપોર્ટ કામગીરી સ્થગિત કરી હતી. ફ્લાઇટ-ટ્રેકિંગ સેવા Flightradar24 અનુસાર, પોલીસે ભારે હાજરી જાળવી રાખી હતી, પ્રવેશદ્વારો અવરોધિત કરવામાં આવ્યા હતા અને ફ્લાઇટ્સને અન્ય સ્થળોએ વાળવામાં આવી હતી. યુનાઇટેડ સ્ટેટ્સ, બ્રિટન, જર્મની, ઓસ્ટ્રેલિયા અને કેનેડાએ પણ તેમના નાગરિકોને એરપોર્ટ ટાળવા ચેતવણી આપી હતી.
ઈરાન યુદ્ધ સાઉદી અરેબિયા પર દબાણ લાવે છે
વધતા જતા વિશ્વના સૌથી મોટા તેલ નિકાસકાર અને મુખ્ય યુએસ સાથી સાઉદી અરેબિયા પર દબાણ વધ્યું છે, કારણ કે રાજ્ય તેના એરપોર્ટ, લશ્કરી સુવિધાઓ અને ઉર્જા માળખા પર હુમલાઓનો સામનો કરી રહ્યું છે.
હુમલાઓનો તાજેતરનો દોર સાઉદીની આગેવાની હેઠળના ગઠબંધન દ્વારા હુથીઓ સામે શરૂ કરાયેલા મોટા લશ્કરી આક્રમણ પછી આવ્યો છે. ગઠબંધન લાલ સમુદ્ર પર તાજેતરના હુથીઓની પ્રગતિને ઉલટાવી દેવા માટે યમનના સરકારી દળોને હવાઈ સહાય પૂરી પાડી રહ્યું છે.
બળવાખોરો તાજેતરમાં સુધી મોટાભાગે ઈરાન યુદ્ધની બાજુમાં રહ્યા હતા. તેમની સંડોવણી હવે તેહરાનને મુખ્ય યુએસ સાથી પર દબાણ લાવવાનું બીજું સંભવિત માધ્યમ પૂરું પાડે છે.
સાઉદી અરેબિયા અને હુથીઓ 2015 થી લડી રહ્યા છે, જ્યારે રિયાધે આંતરરાષ્ટ્રીય સ્તરે માન્યતા પ્રાપ્ત સરકારના સમર્થનમાં યમનના ગૃહયુદ્ધમાં હસ્તક્ષેપ કર્યો હતો. 2022 ના યુદ્ધવિરામ પછી સંબંધિત શાંતિનો સમયગાળો જુલાઈમાં સમાપ્ત થયો, જ્યારે હુથીઓએ ફરીથી હુમલાઓ શરૂ કર્યા.
નવી લડાઈએ શિપિંગ માર્ગો અંગે પણ ચિંતાઓ ઉભી કરી છે. લાલ સમુદ્ર પર તાજેતરના હુથીઓના ફાયદાઓએ હોર્મુઝ સ્ટ્રેટનો વિકલ્પ આપતા કોરિડોરમાં જૂથની દેખરેખ ક્ષમતામાં સુધારો કર્યો છે, જ્યાં ઈરાન જહાજો પર હુમલો કરી રહ્યું છે.
સાઉદી અરેબિયા વધતી જતી હવાઈ સંરક્ષણ ચિંતાઓનો સામનો કરી રહ્યું છે
સાઉદી અરેબિયા આવતા મિસાઇલોને અટકાવવાની તેની ક્ષમતા અંગે પણ ચિંતાઓનો સામનો કરી રહ્યું છે. પ્રાદેશિક અધિકારીઓએ ગયા મહિને એસોસિએટેડ પ્રેસને જણાવ્યું હતું કે રાજ્યમાં મિસાઇલ ઇન્ટરસેપ્ટર્સની સંખ્યા ઓછી થઈ રહી છે અને તેણે ફ્રાન્સ, બ્રિટન, પાકિસ્તાન અને ઇજિપ્ત પાસેથી હવાઈ સંરક્ષણ સહાય માંગી છે. એક અધિકારીએ એ પણ નોંધ્યું હતું કે ઈરાન સાથેના યુદ્ધ દરમિયાન યુએસ ઇન્ટરસેપ્ટર સ્ટોકમાં ઘટાડો થયો હતો. સાઉદી અરેબિયાને અમેરિકન સહાયમાં ગુપ્ત માહિતી શેરિંગ, લક્ષ્ય ઓળખ અને હુથીઓ સામેના તાજેતરના આક્રમણ માટે આયોજન સમર્થનનો સમાવેશ થાય છે.
સુરક્ષા ચિંતાઓ હોવા છતાં, સાઉદી અરેબિયાના ઉર્જા મંત્રાલયે રવિવારે રિયાધમાં શરૂ થનારી એક મોટી આંતરરાષ્ટ્રીય ઉર્જા પરિષદને પ્રોત્સાહન આપવાનું ચાલુ રાખ્યું.
સાઉદી અરેબિયાના વિદેશ મંત્રી અને તેમના ઓમાની સમકક્ષ અધિકારીએ શનિવારે ફોન પર વાતચીત કરી હતી. આ વાતચીતમાં પ્રાદેશિક તણાવ ઘટાડવા માટે રાજદ્વારી ઉકેલોને સમર્થન આપવાના મહત્વ પર ભાર મૂકવામાં આવ્યો હતો. ઓમાને અગાઉ પણ આ ક્ષેત્રમાં મધ્યસ્થીની ભૂમિકા ભજવી છે.
સુરક્ષા સંબંધિત ચિંતાઓ વધવાને કારણે એરલાઇન્સે ફ્લાઇટ્સ સ્થગિત કરી
તાજેતરના હુમલાને કારણે સાઉદી અરેબિયામાં હવાઈ મુસાફરીને અસર કરતી અવરોધોમાં વધારો થયો છે. અઠવાડિયાની શરૂઆતમાં, હુથી વિદ્રોહીઓએ આંતરરાષ્ટ્રીય એરલાઇન્સને સાઉદી હવાઈ ક્ષેત્રમાં કામગીરી ન કરવાની ચેતવણી આપી હતી અને તેને સંભવિત લશ્કરી કાર્યવાહીનું ક્ષેત્ર ગણાવ્યું હતું.
તાજેતરના હુમલા પહેલા, એર ઇન્ડિયા, ફ્લાયદુબઈ, લુફ્થાન્સા ગ્રુપ અને પાકિસ્તાન ઇન્ટરનેશનલ એરલાઇન્સે રિયાધ અને અન્ય સાઉદી એરપોર્ટ પર આવતી અને જતી ફ્લાઇટ્સ અલગ અલગ સમયગાળા માટે સ્થગિત કરી હતી.
યુરોપિયન યુનિયન એવિએશન સેફ્ટી એજન્સીએ પણ સાઉદી એરસ્પેસ પર તેના માર્ગદર્શનનો વિસ્તાર કર્યો હતો, જેમાં રિયાધ સહિત રાજ્યની અંદરના લક્ષ્યો પર હુમલો કરવાની હુથીઓની ક્ષમતા અને ઉડ્ડયન માળખા પર વધુ ધ્યાન કેન્દ્રિત કરવાનો ઉલ્લેખ કરવામાં આવ્યો હતો.
તાજેતરના હુમલાથી નાગરિક ઉડ્ડયન, પ્રાદેશિક સુરક્ષા અને સાઉદી અરેબિયા અને તેના સાથીઓ તેમના પ્રતિભાવનું મૂલ્યાંકન કરી રહ્યા હોવાથી વધુ તીવ્ર બનવાની સંભાવના અંગે ચિંતાઓ વધુ તીવ્ર બનવાની અપેક્ષા છે.