(જી.એન.એસ) તા. ૧૧
નવી દિલ્હી,
કોંગ્રેસ અધ્યક્ષ મલ્લિકાર્જુન ખડગેએ નરેન્દ્ર મોદી સરકાર પર “અઘોષિત કટોકટી” લાદવાનો આરોપ મૂક્યો અને કહ્યું કે વિપક્ષી નેતાઓ આજે (સોમવાર) સાંજે ભારતના મુખ્ય ન્યાયાધીશ (CJI) ને મળીને રાજધાનીમાં એક દિવસ અગાઉ યુવાનોના નેતૃત્વમાં થયેલા વિરોધ પ્રદર્શન પર કરવામાં આવેલી કડક કાર્યવાહી અંગેની તેમની ચિંતાઓ રજૂ કરશે.
વધુમાં ખડગેએ કહ્યું હતું કે, “વડાપ્રધાન અને ગૃહમંત્રીએ સમગ્ર દેશમાં અરાજકતા ફેલાવી છે. અત્યારે અઘોષિત કટોકટી જેવી સ્થિતિ પ્રવર્તી રહી છે અને અમે તેની સામે લડત ચાલુ રાખીશું.”
તેમણે જે વિરોધ પ્રદર્શનનો ઉલ્લેખ કર્યો તે શનિવારે થયો હતો, જ્યારે ‘કોકરોચ જનતા પાર્ટી’ (CJP) એ મતદાર યાદીમાં કથિત અનિયમિતતાઓને લઈને મુખ્ય ચૂંટણી કમિશનરના રાજીનામાની માંગ સાથે દિલ્હીમાં એક મોટા પ્રદર્શનનું આયોજન કર્યું હતું. રાજધાનીને એક કિલ્લામાં ફેરવી દેવામાં આવી હતી; મધ્ય દિલ્હીને સીલ કરી દેવાયું હતું, અનેક સ્થળોએ મોબાઈલ ઈન્ટરનેટ સેવા બંધ કરી દેવામાં આવી હતી અને હજારો સુરક્ષાકર્મીઓ રસ્તાઓ પર તૈનાત કરવામાં આવ્યા હતા.
શનિવારે ૨,૦૦૦થી વધુ લોકોને અટકાયતમાં લેવામાં આવ્યા હતા, જેમાં દિલ્હી પોલીસે આ આંકડો લગભગ ૨,૫૦૦ હોવાનું જણાવ્યું હતું. અટકાયત કરાયેલા લોકોમાં CJPના સ્થાપક અભિજીત દીપકે અને પક્ષના અન્ય બે નેતાઓ, સૌરવ દાસ અને આશુતોષ રંકાનો પણ સમાવેશ થતો હતો, જેમની દિલ્હીમાં વિમાન ઉતરતાની સાથે જ અટકાયત કરવામાં આવી હતી.
CJPએ આ પગલાને શાંતિપૂર્ણ વિરોધ પ્રદર્શનના નેતૃત્વને તે નિર્ધારિત સ્થળે પહોંચે તે પહેલાં જ “નિષ્ક્રિય કરવાનો પ્રયાસ” ગણાવ્યો હતો.
દિલ્હી પોલીસે પક્ષના નેતાઓની ધરપકડને કાયદો અને વ્યવસ્થા જાળવવા માટેનું સાવચેતીભર્યું પગલું ગણાવ્યું હતું.
આ કાર્યવાહીમાં વિરોધ પ્રદર્શનમાં જોડાવાનો પ્રયાસ કરનારા વિપક્ષી નેતાઓને પણ અટકાયતમાં લેવામાં આવ્યા હતા.
પશ્ચિમ બંગાળના ભૂતપૂર્વ મુખ્યમંત્રી મમતા બેનર્જી, દિલ્હીના ભૂતપૂર્વ મુખ્યમંત્રી અરવિંદ કેજરીવાલ, કેરળના ભૂતપૂર્વ મુખ્યમંત્રી પિનરાઈ વિજયન અને ત્રિપુરાના ભૂતપૂર્વ મુખ્યમંત્રી માણિક સરકારની સાથે સાથે કોમ્યુનિસ્ટ પાર્ટી ઓફ ઈન્ડિયા (માર્કસવાદી)ના જનરલ સેક્રેટરી એમ.એ. બેબી અને CPI(ML) લિબરેશનના જનરલ સેક્રેટરી દીપાંકર ભટ્ટાચાર્યને પણ અટકાયતમાં લેવામાં આવ્યા હતા.
મલ્લિકાર્જુન ખડગેએ કહ્યું કે સુરક્ષા દળોની તૈનાતીનું પ્રમાણ જ બધું સ્પષ્ટ કરી દે છે. તેમણે કહ્યું, “ગઈકાલે લગભગ ૩૨,૦૦૦ પોલીસકર્મીઓ અને ૭,૫૦૦ CRPF જવાનો તૈનાત કરવામાં આવ્યા હતા. આના પરથી જ સાબિત થાય છે કે સરકાર યુવાનોના આંદોલનથી કેટલો ડર અનુભવે છે.”
આ તમામ આંકડાઓનો સરવાળો કરીએ તો એક જ દિવસમાં કુલ ૩૯,૫૦૦ સુરક્ષાકર્મીઓ તૈનાત કરવામાં આવ્યા હતા. લગભગ ૨,૫૦૦ અટકાયતોના આંકડાને જોતાં, તૈનાત કરાયેલા દરેક ૧૬ કર્મચારી દીઠ આશરે એક વ્યક્તિની અટકાયત કરવામાં આવી હોવાનું જણાય છે.
તેમણે શહેરમાં સામાન્ય જનજીવન પર લાદવામાં આવેલા નિયંત્રણોનો પણ ઉલ્લેખ કર્યો. તેમણે કહ્યું, “મેં અગાઉ કહ્યું તેમ, રસ્તાઓ બંધ કરી દેવામાં આવ્યા હતા, સંદેશાવ્યવહારના માધ્યમો ખોરવાઈ ગયા હતા, એરપોર્ટ સુધી પહોંચવા પર પ્રતિબંધ મૂકવામાં આવ્યો હતો અને મોબાઈલ નેટવર્ક બંધ કરી દેવામાં આવ્યા હતા. આ બધું દર્શાવે છે કે સરકાર નથી ઈચ્છતી કે ભારતમાં લોકશાહી શાંતિપૂર્ણ રીતે કાર્ય કરે.”
રવિવારે, એક એક્ઝિક્યુટિવ મેજિસ્ટ્રેટ કોર્ટે દીપકે અને અન્ય બે CJP નેતાઓને એ શરતે મુક્ત કર્યા કે તેઓ એક વર્ષ સુધી શાંતિ ભંગ કરશે નહીં. પાર્ટીએ વિરોધ પ્રદર્શન ચાલુ રાખવાનો સંકલ્પ કર્યો હતો, પરંતુ શહેરમાં હજુ પણ ભારે સુરક્ષા વ્યવસ્થા હોવાથી લોકોની હાજરી ઓછી રહી હતી.
આ પરિસ્થિતિને ધ્યાનમાં રાખીને, ખડગે અને લોકસભામાં વિરોધ પક્ષના નેતા રાહુલ ગાંધી બંનેએ ભારતના મુખ્ય ન્યાયાધીશ (CJI) ને પત્ર લખ્યો છે અને વિરોધ પક્ષે સોમવારે સાંજે ૪ થી ૫ વાગ્યાની વચ્ચે મુલાકાત માટે સમય માંગ્યો છે.
તેમણે કહ્યું, “અમે તેમની પાસે કોઈ માંગણી કરી શકતા નથી, પરંતુ અમે હાથ જોડીને અમારી ચિંતાઓ તેમની સમક્ષ રજૂ કરીશું અને તેમના હસ્તક્ષેપની વિનંતી કરીશું.”
રાહુલ ગાંધીએ આરોપ લગાવ્યો કે રાષ્ટ્રીય સ્વયંસેવક સંઘ (RSS) અને ભારતીય જનતા પાર્ટી (BJP) ના કાર્યકરોને મહિલાઓ અને યુવાનો પર હુમલો કરવા માટે પ્રોત્સાહિત કરવામાં આવી રહ્યા છે. તેમણે કહ્યું, “અમિત શાહની દિલ્હી પોલીસ પોતે જ ગુંડાગીરી પર ઉતરી આવી છે.”
રાહુલ ગાંધીએ કહ્યું કે દમનની દરેક કાર્યવાહી સાથે ‘જનરેશન ઝેડ’ (Gen Z) અને વિદ્યાર્થીઓમાં રોષ વધતો જ જશે. તેમણે શાહને પડકાર ફેંક્યો કે તેઓ રસ્તા પર ૧૦,૦૦૦, ૨૦,૦૦૦ કે ૪૦,૦૦૦ પોલીસકર્મીઓને ઉતારે – જે સંખ્યા શનિવાર માટે ખડગેએ જણાવેલા ૩૯,૫૦૦ કર્મચારીઓની સંખ્યાની નજીક છે.
રાહુલ ગાંધીએ કહ્યું, “અમે ડરી જનારા લોકો નથી. અમે પીછેહઠ કરનારા લોકો નથી. આ લડાઈ હવે અટકવાની નથી!” તેમણે જાહેરાત કરી કે કોંગ્રેસ, સમગ્ર ‘ઈન્ડિયા’ (INDIA) ગઠબંધન અને દેશના યુવાનો સોમવારે ફરીથી રસ્તા પર ઉતરશે.
તેમણે કહ્યું કે CJI સાથેની મુલાકાત એક સીધો સંદેશ આપશે. “સોમવારે અમે મુખ્ય ન્યાયાધીશને પણ મળીશું અને માંગ કરીશું કે જ્યારે દિલ્હીની સડકો પર બંધારણના ચીંથરા ઉડાડવામાં આવી રહ્યા હોય અને લોકશાહીને કચડી નાખવામાં આવી રહી હોય, ત્યારે કાયદાના રક્ષકો આંખે પાટા બાંધીને બેસી ન શકે,” તેમણે કહ્યું.
“ચૂંટણી પંચ એ એક બંધારણીય સંસ્થા છે. તે એક સ્વતંત્ર સંસ્થા છે અને તેને સ્વતંત્ર રીતે નિર્ણયો લેવાની સત્તા છે. જોકે, તેને સ્વતંત્ર રીતે નિર્ણયો લેવા દેવામાં આવતા નથી,” ખડગેએ કહ્યું.
તેમણે દાવો કર્યો કે સંસ્થાની અંદરના લોકોએ પહેલેથી જ ચેતવણી આપી દીધી છે. “ચૂંટણી પંચના બે સભ્યોએ ખુલ્લેઆમ ખુલાસો કર્યો છે કે પંચ કેવી રીતે કામ કરી રહ્યું છે, તેમાં કેવા પ્રકારની અનિયમિતતાઓ થઈ રહી છે અને આ પરિસ્થિતિ વિશે પંચના સભ્યો પોતે શું અનુભવે છે. તેમ છતાં, આ બાબતે કોઈ કાર્યવાહી કરવામાં આવી નથી,” તેમણે કહ્યું.
તેમનો સૌથી આકરો પ્રહાર મુખ્ય ચૂંટણી કમિશનર અને ચૂંટણી કમિશનરોની નિમણૂક અને સેવા શરતો અંગેના ૨૦૨૩ના કાયદા પર હતો. આ કાયદા હેઠળ પસંદગી સમિતિમાં મુખ્ય ન્યાયાધીશ (CJI) ના સ્થાને કેન્દ્રીય મંત્રીનો સમાવેશ કરવામાં આવ્યો છે અને ચૂંટણી અધિકારીઓને તેમની ફરજ દરમિયાન કરેલા કાર્યો માટે કાનૂની કાર્યવાહીથી સુરક્ષા આપવામાં આવી છે.
“આ સુરક્ષા વ્યવસ્થા ગોઠવ્યા બાદ, મતની ચોરી, EVM સાથે છેડછાડ અને ચૂંટણીમાં ગેરરીતિની સમગ્ર પ્રક્રિયા શરૂ કરવામાં આવી હતી. મુખ્ય ચૂંટણી કમિશનર (CEC) ગમે તેટલી ભૂલો કરે, તેમને તે ભૂલો માટે જવાબદારીમાંથી આજીવન મુક્તિ આપવામાં આવી છે,” એમ ખડગેએ કહ્યું.
ચૂંટણી પંચે અગાઉ મતની ચોરીના આક્ષેપોને નકારી કાઢ્યા છે. રવિવારે ઉપલબ્ધ અહેવાલોમાં કરવામાં આવેલી આ ટિપ્પણીઓ પર કેન્દ્ર સરકાર અને ભાજપે તાત્કાલિક કોઈ પ્રતિક્રિયા આપી ન હતી.
આજ (સોમવાર) ની બેઠક હવે વધતા જતા રાજકીય સંઘર્ષના કેન્દ્રમાં ન્યાયતંત્રને મૂકશે. એક જ દિવસમાં બંગાળ, દિલ્હી, કેરળ, ત્રિપુરા અને ડાબેરી પક્ષોના નેતાઓની રાજધાનીની સડકો પર અટકાયત કરવામાં આવી, જેનાથી વિપક્ષને એક એવી સહિયારી ફરિયાદ મળી છે જેનો મુદ્દો તેઓ આગામી સપ્તાહ દરમિયાન ઉઠાવતા રહેશે.
ખડગેએ સ્પષ્ટ કર્યું કે બેઠકનું પરિણામ ગમે તે આવે, કોંગ્રેસ પીછેહઠ કરશે નહીં. “અમે લોકશાહી અને લોકોના બંધારણીય અધિકારોના રક્ષણ માટેની અમારી લડાઈ ચાલુ રાખીશું,” એમ તેમણે કહ્યું.