‘તમારા કારણે સમસ્યા સર્જાઈ છે’: બર્લિનમાં પીયૂષ ગોયલે કાર્બન ઉત્સર્જન અને આબોહવા સંકટ મુદ્દે યુરોપની ટીકા કરી

(જી.એન.એસ) તા. ૨૨

બર્લિન,

કેન્દ્રીય વાણિજ્ય અને ઉદ્યોગ મંત્રી પીયૂષ ગોયલે આબોહવા સંકટ માટે યુરોપિયન દેશોને જવાબદાર ઠેરવ્યા છે. તેમણે આરોપ લગાવ્યો કે આ દેશોએ કાર્બન ઉત્સર્જનમાં અપ્રમાણસર યોગદાન આપ્યું છે અને સાથે જ ૨૦૧૫માં પેરિસ ખાતે યોજાયેલી COP21 પરિષદમાં આબોહવા નાણાકીય સહાય અંગે આપેલી પ્રતિબદ્ધતાઓનું પાલન કરવામાં પણ નિષ્ફળ રહ્યા છે. ‘બર્લિન ગ્લોબલ ડાયલોગ’ દરમિયાન એક રાઉન્ડટેબલ ચર્ચામાં બોલતા ગોયલે કહ્યું કે, યુરોપમાં વિશ્વની લગભગ ૩ થી ૪ ટકા વસ્તી વસે છે, તેમ છતાં કાર્બન ઉત્સર્જનમાં તેમનું યોગદાન ખૂબ જ વિશાળ છે. તેની સામે, ભારતમાં માથાદીઠ કાર્બન ઉત્સર્જનનું પ્રમાણ યુરોપની સરખામણીએ ૧૦ થી ૧૫ ટકાથી પણ ઓછું છે.

‘વૈશ્વિક કાર્બન ઉત્સર્જનમાં ભારતનું યોગદાન ૩ ટકાથી પણ ઓછું છે,’ એમ પીયૂષ ગોયલે જણાવ્યું.

ગોયલે પ્રશ્ન કર્યો, “આ ગંભીર સ્થિતિ માટે મૂળભૂત રીતે જવાબદાર કોણ છે? ઓઝોન સ્તરને નુકસાન ક્યાં થયું? વાતાવરણમાં આટલો બધો કાર્બન કોણે છોડ્યો?… હું વિશ્વની ૧૭ ટકા વસ્તીનું પ્રતિનિધિત્વ કરું છું, પરંતુ વૈશ્વિક કાર્બન ઉત્સર્જનમાં મારું યોગદાન ૩ ટકાથી પણ ઓછું છે. તમે (યુરોપ) વિશ્વની લગભગ ૩ થી ૪ ટકા વસ્તીનું પ્રતિનિધિત્વ કરો છો, છતાં કાર્બન ઉત્સર્જનમાં—અથવા આ સમસ્યા સર્જવામાં—તમારું યોગદાન ખૂબ જ મોટું છે… આ સમસ્યા તમારા દ્વારા ઊભી કરવામાં આવી છે… આજે પણ, જ્યારે આપણે અહીં બેઠા છીએ, ત્યારે મારું માથાદીઠ કાર્બન ઉત્સર્જન તમારા માથાદીઠ ઉત્સર્જનના ૧૦ કે ૧૫ ટકાથી પણ ઓછું છે.”

તેમણે વધુમાં કહ્યું, “આજે પણ, યુરોપનું માથાદીઠ કાર્બન ઉત્સર્જન—અને પર્યાવરણ પર તેની માથાદીઠ અસર—ભારતની સરખામણીમાં લગભગ સાત કે આઠ ગણી વધારે છે… હું વિશ્વની ૧૭ ટકા વસ્તીનું પ્રતિનિધિત્વ કરું છું અને હું કચરાના વ્યવસ્થાપન તથા ‘સર્ક્યુલર ઇકોનોમી’ (ચક્રીય અર્થતંત્ર) પ્રત્યે વધુ સભાન છું. મારે ૧.૪ અબજ લોકોની જરૂરિયાતો પણ પૂરી કરવાની છે. મારે તેમની ઊર્જા અને ખોરાકની જરૂરિયાતો પૂરી કરવાની છે, અને સાથે જ એ સુનિશ્ચિત કરવાનું છે કે મારો દેશ સુરક્ષિત રહે. આ બધા છતાં, આપણી પાસે વિશ્વના સૌથી ઝડપથી વિકસતા સ્વચ્છ ઊર્જા કાર્યક્રમોમાંનો એક કાર્યક્રમ છે.” પ્રતિ વ્યક્તિ કાર્બન ઉત્સર્જનમાં ભારતનું યોગદાન વૈશ્વિક સરેરાશના અડધા કરતા પણ ઓછું છે: પીએમ મોદી

વડાપ્રધાન નરેન્દ્ર મોદીએ કહ્યું કે વિકાસશીલ દેશોને ઘણીવાર કાર્બન ઉત્સર્જન માટે અન્યાયી રીતે દોષી ઠેરવવામાં આવે છે, ભલે વિકસિત દેશો ભારત કરતા છ ગણું વધારે કાર્બન ઉત્સર્જન કરે છે. “આપણે બધા જાણીએ છીએ કે કાર્બન ઉત્સર્જનની જવાબદારી ઘણીવાર વિકાસશીલ દેશો પર ખોટી રીતે મૂકવામાં આવી છે. જ્યારે ઐતિહાસિક સત્ય એ છે કે આજે પણ, પ્રતિ વ્યક્તિ કાર્બન ઉત્સર્જનમાં ભારતનું યોગદાન વૈશ્વિક સરેરાશના અડધા કરતા પણ ઓછું છે,” તેમણે પર્યાવરણ નિષ્ણાતો, સુપ્રીમ કોર્ટના ન્યાયાધીશો, કાનૂની નિષ્ણાતો અને વરિષ્ઠ સરકારી અધિકારીઓ દ્વારા હાજરી આપતા બે દિવસીય કાર્યક્રમમાં કહ્યું.

પીએમ મોદીએ કહ્યું કે ભારત સદીઓથી પ્રકૃતિ અને પર્યાવરણ સંબંધિત બાબતોમાં વિશ્વને માર્ગદર્શન આપી રહ્યું છે અને હવે આધુનિક આબોહવા પડકારોનો ઉકેલ આપી રહ્યું છે. “આ વૈચારિક પ્રતિબદ્ધતા અને તેના સાંસ્કૃતિક અનુભવો પર આધારિત, ભારત હવે આધુનિક આબોહવા પડકારોનો ઉકેલ આપી રહ્યું છે અને સાથે સાથે સામૂહિક વૈશ્વિક કાર્યવાહી માટે હાકલ કરી રહ્યું છે. મને ખુશી છે કે આ NGT પરિષદ તે જ મિશનને આગળ ધપાવી રહી છે…” તેમણે કહ્યું.