(જી.એન.એસ) તા. ૩૦
નવી દિલ્હી,
મંગળવારે સુપ્રીમ કોર્ટે ભારત પેટ્રોલિયમ કોર્પોરેશન લિમિટેડ (BPCL) અને કેન્દ્ર સરકારને ઇથેનોલ ફાળવણી પ્રક્રિયા અંગે અરજી પર સુનાવણી કરી, જે દરમિયાન એટર્ની જનરલ આર વેંકટરામણીએ કોર્ટને માહિતી આપી કે સરકાર પેટ્રોલમાં 20 ટકા ઇથેનોલ મિશ્રણ પ્રાપ્ત કરવાની તેની મહત્વાકાંક્ષી યોજના પ્રત્યે પ્રતિબદ્ધ છે.
બેન્ચને સંબોધતા, એટર્ની જનરલે રાષ્ટ્રવ્યાપી મિશ્રણ કાર્યક્રમને “મુખ્ય પ્રયોગ” ગણાવ્યો, અને ઉમેર્યું કે તેના પરિણામો આગામી વર્ષ સુધીમાં સ્પષ્ટ થવાની અપેક્ષા છે.
કર્ણાટક હાઇકોર્ટે ઇથેનોલ ફાળવણી પ્રક્રિયા ફરીથી ખોલવાની માંગ કરી
આ વિવાદ કર્ણાટક હાઇકોર્ટના આદેશથી ઉદ્ભવ્યો છે જેમાં અધિકારીઓને 2025-26 પુરવઠા વર્ષ માટે ઇથેનોલ ફાળવણી પ્રક્રિયા ફરીથી ખોલવાનો નિર્દેશ આપવામાં આવ્યો હતો. BPCL એ દલીલ કરી છે કે ફાળવણી ફરીથી ખોલવાથી કેન્દ્રના રાષ્ટ્રવ્યાપી ઇથેનોલ મિશ્રણ કાર્યક્રમના અમલીકરણમાં વિક્ષેપ પડી શકે છે.
સુનાવણી દરમિયાન, સુપ્રીમ કોર્ટે પ્રશ્ન કર્યો કે અરજદારોએ પહેલા કર્ણાટક હાઇકોર્ટની ડિવિઝન બેન્ચનો સંપર્ક કેમ ન કર્યો.
જવાબમાં, વેંકટરામણીએ રજૂઆત કરી હતી કે સંબંધિત સમયગાળા માટે ઇથેનોલ સપ્લાય કોન્ટ્રાક્ટ ઓક્ટોબર 2025 માં પૂર્ણ થઈ ગયા હતા. તેમણે વધુમાં નિર્દેશ કર્યો હતો કે સમાન વિવાદો દેશભરમાં અનેક ઉચ્ચ અદાલતો સમક્ષ પેન્ડિંગ છે અને ચેતવણી આપી હતી કે સમાંતર કાર્યવાહી વિરોધાભાસી આદેશો તરફ દોરી શકે છે, જે રાષ્ટ્રીય નીતિના અમલીકરણને અસર કરી શકે છે. તેમણે કેસોને એકીકૃત કરવા માટે ટ્રાન્સફર પિટિશન દાખલ કરવા માટે કોર્ટની પરવાનગી માંગી હતી.
આ કેસમાં હાજર રહેલા વરિષ્ઠ વકીલ સિદ્ધાર્થ દવેએ વિનંતીનો વિરોધ કર્યો હતો, અને દલીલ કરી હતી કે પ્રસ્તાવિત ટ્રાન્સફર પિટિશન ફક્ત કાર્યવાહીમાં વિલંબ કરવાનો પ્રયાસ હતો.
એટર્ની જનરલે મુદ્દાની તાકીદ પર ભાર મૂક્યો હતો, અને કહ્યું હતું કે ઓક્ટોબર પહેલાં નિર્ણય મહત્વપૂર્ણ છે, કારણ કે તે સમયગાળા દરમિયાન નવા ઇથેનોલ સપ્લાય કોન્ટ્રાક્ટ આપવામાં આવનાર છે. તેમણે દલીલ કરી હતી કે પક્ષકારોને પહેલા ડિવિઝન બેન્ચ સમક્ષ મુકદ્દમા કરવા અને પછી અન્યત્ર કાર્યવાહી ચલાવવાની જરૂર પાડવાથી નોંધપાત્ર વિલંબ થશે.
સુપ્રીમ કોર્ટે યથાવત સ્થિતિનો આદેશ આપ્યો
સુપ્રીમ કોર્ટે આ મામલે નોટિસ જારી કરી અને આગામી સુનાવણીની તારીખ સુધી યથાવત સ્થિતિ જાળવી રાખવાનો નિર્દેશ આપ્યો.
સુનાવણી બાદ, વેંકટરામણીએ સ્પષ્ટતા કરી કે કોર્ટ સમક્ષ તેમની રજૂઆતો ફક્ત ઇથેનોલ પુરવઠાના જથ્થા સાથે સંબંધિત છે, સરકારની મિશ્રણ નીતિ સાથે નહીં.
તેમણે સ્પષ્ટપણે જણાવ્યું કે પેટ્રોલમાં 20% ઇથેનોલ મિશ્રણ પ્રાપ્ત કરવાનો કેન્દ્રનો નિર્ણય યથાવત છે અને તેનો અમલ ચાલુ રહેશે. જો કે, તેમણે નોંધ્યું કે તેલ માર્કેટિંગ કંપનીઓને ફાળવવામાં આવેલા ઇથેનોલનું પ્રમાણ માંગ અને અન્ય કાર્યકારી વિચારણાઓ પર આધારિત રહેશે.
આ મામલો ત્યારે શરૂ થયો જ્યારે એક ઇથેનોલ ઉત્પાદકે ઇથેનોલ પુરવઠાના ઘટાડા ફાળવણીને પડકારતી હાઇકોર્ટમાં અરજી કરી.
ડિસ્ટિલરીએ જણાવ્યું હતું કે પ્લાન્ટની ઉત્પાદન ક્ષમતા 9.9 કરોડ લિટર હતી, પરંતુ લાઇવલો અનુસાર, 2025-2026માં તેમને ફક્ત 3.92 કરોડ લિટર ફાળવવામાં આવ્યા હતા.
ઓઇલ માર્કેટિંગ કંપનીઓએ નીતિનો વિરોધ કરતા કહ્યું કે જો ઓઇલ માર્કેટિંગ કંપનીઓ અરજદારની દલીલ પર વિચાર કરે છે, તો તેને સરકારી નીતિમાં ફેરફાર કરવાની જરૂર પડશે.
કર્ણાટક હાઇકોર્ટે ડિસ્ટિલરીનો પક્ષ લીધો અને ભારત પેટ્રોલિયમ કોર્પોરેશન લિમિટેડ, હિન્દુસ્તાન પેટ્રોલિયમ કોર્પોરેશન લિમિટેડ અને ઇન્ડિયન ઓઇલ કોર્પોરેશન લિમિટેડને 2025-26 માટે ઇથેનોલ ફાળવણીમાં વધારો કરવા અંગે વિચારણા કરવાનો નિર્દેશ આપ્યો.
શું સરકારની E-20 યોજનાની કોઈ સમયરેખા છે?
સરકારે 2022 માં બાયોફ્યુઅલ પરની રાષ્ટ્રીય નીતિમાં સુધારો કર્યો અને પેટ્રોલમાં ઇથેનોલનું ધીમે ધીમે મિશ્રણ કરવાની જાહેરાત કરી.
ફેબ્રુઆરી ૨૦૨૫ સુધી ઇથેનોલ મિશ્રણ વધારીને ૧૨.૦૬ ટકા, ૨૦૨૩-૨૪માં ૧૪.૬ ટકા અને ૨૦૨૪-૨૫માં ૧૭.૯૮ ટકા કરવાનો લક્ષ્યાંક હતો.
સરકારે ૨૦ ટકા ઇથેનોલ મિશ્રણનો લક્ષ્યાંક પહેલાથી જ પ્રાપ્ત કરી લીધો છે.
જોકે, સત્તાવાર નીતિમાં જણાવાયું છે કે ઇથેનોલ મિશ્રણ ૨૦ ટકાથી વધુ વધારવાનો કોઈ નિર્ણય લેવામાં આવ્યો નથી, પરંતુ કેન્દ્રીય મંત્રીઓ નીતિન ગડકરી અને હરદીપ સિંહ પુરીએ સૂચવ્યું છે કે ઇથેનોલનું પ્રમાણ ૮૫ ટકા સુધી વધારી શકાય છે.