(જી.એન.એસ) તા. ૧૩
નવી દિલ્હી,
સોશિયલ મીડિયા પ્લેટફોર્મ ‘X’ પર NPCI દ્વારા જારી કરાયેલા નિવેદન અનુસાર, UPI અને સર્વિસીસ સ્ટીયરિંગ કમિટીએ મંગળવારે દિવાળી પછી તરત જ અમુક ચોક્કસ ‘પર્સન-ટુ-મર્ચન્ટ’ (P2M) UPI વ્યવહારો પર ‘મર્ચન્ટ ડિસ્કાઉન્ટ રેટ’ (MDR) લાગુ કરવાનો નિર્ણય લીધો છે.
નિવેદનમાં જણાવાયું છે કે, નેશનલ પેમેન્ટ્સ કોર્પોરેશન ઓફ ઈન્ડિયા (NPCI) એ તહેવારોની મોસમ (ફેસ્ટિવ સીઝન) ને ધ્યાનમાં રાખીને આ નિર્ણય લીધો છે અને તેના અમલીકરણની તારીખ અલગથી જાહેર કરવામાં આવશે.
MDR એ ડિજિટલ પેમેન્ટ્સની પ્રક્રિયા કરવા બદલ વેપારીઓ પાસેથી વસૂલવામાં આવતી ફી છે. આ પ્રસ્તાવિત પગલું માત્ર અમુક ચોક્કસ વેપારી વ્યવહારોને જ લાગુ પડશે, જોકે નિવેદનમાં એ સ્પષ્ટ કરવામાં આવ્યું નથી કે કઈ શ્રેણીના વ્યવહારો પર આ ચાર્જ લાગુ થશે.
નવી વ્યવસ્થા હેઠળ, ₹2,000 થી વધુના UPI પેમેન્ટ સ્વીકારતા વેપારીઓએ વ્યવહારના મૂલ્યના 0.4% જેટલી ફી ચૂકવવી પડશે. જોકે, ‘પર્સન-ટુ-પર્સન’ (વ્યક્તિથી વ્યક્તિ વચ્ચેના) ટ્રાન્સફરને આ ચાર્જમાંથી મુક્તિ આપવામાં આવશે, અને અમુક ચોક્કસ શ્રેણીઓમાં કરવામાં આવતા પેમેન્ટ પર રકમને ધ્યાનમાં લીધા વિના ₹5 ની નિશ્ચિત (ફ્લેટ) ફી લાગુ થશે.
આ MDR માળખું સંસદ દ્વારા 11 ઓગસ્ટના રોજ ‘ટેક્સેશન એન્ડ અધર લોઝ (એમેન્ડમેન્ટ) બિલ, 2026’ ને મંજૂરી આપ્યા બાદ અમલમાં આવ્યું છે. આ બિલ દ્વારા ‘પેમેન્ટ એન્ડ સેટલમેન્ટ સિસ્ટમ્સ એક્ટ, 2007’ ની કલમ 10A માં સુધારો કરવામાં આવ્યો હતો, જેથી સરકારને ચોક્કસ ડિજિટલ પેમેન્ટ પદ્ધતિઓ પર ચાર્જ વસૂલવાની મંજૂરી આપવાની સત્તા મળી શકે.
આના આધારે, ₹2,000 થી વધુના UPI પેમેન્ટ પર બે પ્રકારની ફી લાગુ થશે. પ્રથમ, ચાર નિર્દિષ્ટ શ્રેણીઓ — રેલ્વે, ટેલિકોમ સેવાઓ, વીમો અને ઇંધણ — માં વેપારીઓને કરવામાં આવતા પેમેન્ટ પર પ્રતિ વ્યવહાર ₹5 ની નિશ્ચિત (ફ્લેટ) MDR ફી લાગુ થશે.
બીજું, ₹2,000 થી વધુના અન્ય ‘પર્સન-ટુ-મર્ચન્ટ’ (P2M) UPI પેમેન્ટ પર 0.4% MDR લાગુ થશે, જેની મહત્તમ મર્યાદા પ્રતિ વ્યવહાર ₹300 રહેશે.