(જી.એન.એસ) તા. ૨૬
બ્રાઝિલના વર્તમાન રાષ્ટ્રપતિ લુઇઝ ઇનાસિયો લુલા દા સિલ્વાએ જમણેરી વિચારધારા ધરાવતા નેતા ફ્લેવિઓ બોલ્સોનારોને (જેમને અમેરિકાના તત્કાલીન રાષ્ટ્રપતિ ડોનાલ્ડ ટ્રમ્પના નજીકના માનવામાં આવતા હતા) હરાવીને ઐતિહાસિક ચોથી મુદત માટે જીત મેળવી છે. તમામ પૂર્વાનુમાનોને ખોટા સાબિત કરતા, તેઓ લેટિન અમેરિકાના સૌથી મોટા લોકતંત્રના નેતા તરીકે યથાવત રહ્યા છે.
રવિવારે યોજાયેલી ચૂંટણીમાં સિલ્વાને ૫૧.૭૫ ટકા મત મળ્યા, જ્યારે બોલ્સોનારોને ૪૮.૨૫ ટકા મત પ્રાપ્ત થયા. સિલ્વાની આ જીતે દક્ષિણ અમેરિકામાં ચાલી રહેલી રૂઢિચુસ્ત (કન્ઝર્વેટિવ) લહેરને અટકાવી દીધી છે; આ લહેર દરમિયાન આર્જેન્ટિના, ચિલી, કોલંબિયા અને પેરુ જેવા દેશો જમણેરી વિચારધારા તરફ ઝૂક્યા હતા.
પોતાની જીત બાદ સિલ્વાએ કહ્યું, “અમે લોકોને એ સમજાવવામાં સફળ રહ્યા કે બ્રાઝિલમાં લોકતંત્રની રક્ષા માટે મતદાન કરવું અત્યંત મહત્વપૂર્ણ છે. અમે ડિજિટલ પ્લેટફોર્મ દ્વારા કરવામાં આવતી વિદેશી દખલગીરીને પરાજિત કરી છે. બ્રાઝિલ કોઈના તાબાનો પ્રદેશ નથી. અમે દેશ ચલાવવાની પદ્ધતિ બદલીશું અને નિર્ણય લેવાની પ્રક્રિયામાં લોકોની ભાગીદારી વધારીશું.”
સિલ્વાની જીત બાદ તેમના સમર્થકોમાં ઉત્સાહ અને ઉજવણીનું વાતાવરણ છવાઈ ગયું હતું. લુલાની ‘વર્કર્સ પાર્ટી’ના વડા એડિન્હો સિલ્વાએ સોશિયલ મીડિયા પર લખ્યું, “લોકતંત્ર માટે આ એક ઐતિહાસિક વળાંક છે.”
અફરાતફરી અને મતદાનના સમયમાં વધારો
જોકે, રવિવારે મતદાન દરમિયાન થોડી અફરાતફરી પણ જોવા મળી હતી. સુપ્રીમ કોર્ટે મતદાનનો સમય બે કલાક માટે લંબાવ્યો હતો. સિલ્વાએ આ માટે વિનંતી કરી હતી, કારણ કે વિવિધ શહેરોમાં બસોની અવરજવર બંધ કરી દેવામાં આવી હતી, જેના કારણે નાગરિકો મતદાન કરવા જઈ શકતા ન હતા.
સિલ્વાના સમર્થકો અને પક્ષના કાર્યકરોએ બોલ્સોનારો પર આરોપ લગાવ્યો કે તેમણે ચૂંટણીને પોતાના પક્ષમાં વાળવા માટે બસોની ઉપલબ્ધતા ઘટાડી દીધી હતી. બીજી તરફ, ભારે વરસાદને કારણે બોલ્સોનારોએ પણ કેટલાક વિસ્તારોમાં મતદાનનો સમય લંબાવવાની માંગ કરી હતી.
આ બાબતે બંને પક્ષના સમર્થકો વચ્ચે દલીલો થઈ હતી. સિલ્વાના સમર્થકોનું કહેવું હતું કે દરેક વ્યક્તિને મતદાન કરવાનો અધિકાર છે. રિયો ડી જાનેરોમાં વ્યવસાય ચલાવતા અને લુલાને સમર્થન આપતા ૩૪ વર્ષીય જેક્લિન મારિયા લિમા ડી ફ્રાન્કાએ એજન્સી ‘એએફપી’ (AFP) ને કહ્યું, “આ નિર્ણય એકદમ યોગ્ય હતો… દરેકને મતદાન કરવાનો અધિકાર હોવો જોઈએ, અને આ અધિકારની અવગણના કરવામાં આવી રહી હતી.”
પરંતુ બોલ્સોનારોના એક સમર્થકે મતદાનનો સમય લંબાવવાના નિર્ણયને ‘શરમજનક’ ગણાવ્યો હતો. “બ્રાઝિલમાં અમે ક્યારેય આવું કંઈ જોયું નથી, અને હવે તેઓએ મતદાનનો સમયગાળો બે કલાક લંબાવવાનો વિચાર રજૂ કર્યો છે,” એમ બ્રાઝિલિયાના ૪૫ વર્ષીય દંત ચિકિત્સક ઓરેલિયો જુનિયરે જણાવ્યું.
શું મુશ્કેલ કાર્યકાળની અપેક્ષા છે?
સિલ્વાના ચોથા કાર્યકાળમાં મુશ્કેલીઓ આવવાની શક્યતા છે, કારણ કે દેશના લગભગ અડધા મતદારોએ તેમની વિરુદ્ધ મતદાન કર્યું હતું. ૨૦૩૦ સુધીમાં તેઓ ૮૫ વર્ષના થઈ જશે. આમ, તેઓ સત્તા પર કુલ ૧૬ વર્ષ વિતાવી ચૂક્યા હશે. આ ઉપરાંત, તેમને જમણેરી વિચારધારાનું વર્ચસ્વ ધરાવતી અને તેમના પ્રત્યે વિરોધી વલણ ધરાવતી કોંગ્રેસ (સંસદ) નો સામનો પણ કરવો પડશે.
આર્થિક પરિસ્થિતિને કારણે પણ તેમના વિકલ્પો મર્યાદિત છે, કારણ કે આર્થિક વિકાસ દર ધીમો પડવાની ધારણા છે. દેશમાં ગુનાહિત જૂથોનો ત્રાસ છે, જે ખાસ કરીને કામદાર વર્ગના વિસ્તારોમાં ભય ફેલાવે છે; આવી વ્યાપક અસુરક્ષાનો સામનો કરવા માટે તેમના પર નવેસરથી દબાણ વધી રહ્યું છે.
રાષ્ટ્રપતિના ચૂંટણી પ્રચારમાં ‘સાર્વભૌમત્વ’ના મુદ્દા પર વિશેષ ભાર મૂકવામાં આવ્યો હતો, ખાસ કરીને ટ્રમ્પના નેતૃત્વ હેઠળના યુનાઇટેડ સ્ટેટ્સ તરફથી આવતા વ્યાપારી અને રાજદ્વારી દબાણના સંદર્ભમાં. તેમણે મતદારોને કહ્યું કે, તેમણે “એવો દેશ પસંદ કરવો જોઈએ જ્યાં રાષ્ટ્રધ્વજનો આદર થતો હોય.” અથાક ચૂંટણી પ્રચારને કારણે તેમનો અવાજ પહેલા કરતાં પણ વધુ ઘેરો અને બેસી ગયેલો લાગતો હતો. તેમણે પોતાના પ્રતિસ્પર્ધી પર આરોપ લગાવ્યો કે તેઓ “અમેરિકી ધ્વજ સાથે શાસન કરવા” માંગે છે.