‘ઈરાન પાસે કંઈ જ નહીં બચે…’: યુએસ ટ્રેઝરી સેક્રેટરી બેસેન્ટ
(જી.એન.એસ) તા. ૨૮
વોશિંગ્ટન,
ઈરાન અને અમેરિકા વચ્ચેની શાંતિ વાટાઘાટો અનિશ્ચિત સ્થિતિમાં છે ત્યારે, ટ્રેઝરી સેક્રેટરી સ્કોટ બેસેન્ટે આગાહી કરી ચેતવણી આપી છે કે ઈરાન પાસે વેપાર કરવા માટે કંઈ બાકી રહેશે નહીં, કારણ કે તે આગામી બે અઠવાડિયામાં ચીનને તેના બાકીના તેલના જથ્થાની નિકાસ પૂર્ણ કરવા જઈ રહ્યું છે. આ ગંભીર આગાહી એવા સમયે કરવામાં આવી છે જ્યારે ટ્રમ્પ વહીવટીતંત્ર ઈરાની શાસન પર આર્થિક દબાણ વધારવા માટે સઘન અભિયાન ચલાવી રહ્યું છે.
બેસેન્ટે દાવો કર્યો હતો કે અમેરિકા દ્વારા ઈરાનની નિકાસને સફળતાપૂર્વક અટકાવવામાં આવી છે અને તે દેશનો લગભગ ૧૫ મિલિયન બેરલ તેલનો છેલ્લો જથ્થો ડિલિવરી માટે રવાના થઈ ચૂક્યો છે. એકવાર આ ડિલિવરી થઈ જાય પછી, ઈરાનનો વેપાર અટકી જશે કારણ કે અમેરિકા ‘ઓપરેશન ઈકોનોમિક આઉટકાસ્ટ’ હેઠળ બંદરોની નાકાબંધી કરી રહ્યું છે, જેનો ઉદ્દેશ્ય તેહરાનને આર્થિક રીતે અલગ-થલગ કરવાનો છે.
ફોક્સ ન્યૂઝે તેમના હવાલાથી જણાવ્યું હતું કે, “કદાચ આગામી બે અઠવાડિયામાં તેમની પાસે વેપાર કરવા માટે કંઈ જ નહીં હોય. તેઓ ચીનને તેલની અંતિમ ડિલિવરી કરવા જઈ રહ્યા છે અને ત્યારબાદ તેમની પાસે કંઈ જ બાકી રહેશે નહીં.”
બેસેન્ટે કહ્યું કે ઈરાન “દબાણ અનુભવી રહ્યું છે” અને માન્યું કે આના કારણે જ તેહરાને વોશિંગ્ટન સાથે સમજૂતી કરવામાં નવો રસ દાખવ્યો છે. જોકે, રાષ્ટ્રપતિ ડોનાલ્ડ ટ્રમ્પે ઈરાનના તાજેતરના પ્રસ્તાવને ફગાવી દીધો હતો.
ઈરાને હોર્મુઝની સામુદ્રધુની (Strait of Hormuz) – જે વૈશ્વિક ઊર્જા પુરવઠા માટે એક મહત્વપૂર્ણ જળમાર્ગ છે – તેને ફરીથી ખોલવાની ઓફર કરી હતી. જોકે, બેસેન્ટે કહ્યું કે આ સામુદ્રધુની પહેલેથી જ અસરકારક રીતે ખુલ્લી છે અને ત્યાંથી દરરોજ સરેરાશ ૧૫ મિલિયનથી ૨૨ મિલિયન બેરલ તેલનો પ્રવાહ વહી રહ્યો છે. તેમણે કહ્યું કે સંઘર્ષ પહેલાં, આ જળમાર્ગમાંથી દરરોજ લગભગ ૨૦ મિલિયન બેરલ તેલ પસાર થતું હતું.
બેસેન્ટે ઉમેર્યું હતું કે અમેરિકાના ‘ઓપરેશન ઈકોનોમિક આઉટકાસ્ટ’નો ઉદ્દેશ્ય એ સુનિશ્ચિત કરવાનો છે કે ઈરાન ભવિષ્યની કોઈપણ સંભવિત સમજૂતીની શરતોનું પાલન કરે.
ઈરાનને અમેરિકા સાથે વાટાઘાટો કરવાની કોઈ યોજના નથી
ઈરાનના સરકારી મીડિયાએ સોમવારે અહેવાલ આપ્યો હતો કે સંયુક્ત રાષ્ટ્ર મહાસભામાં ગયેલા તેહરાનના પ્રતિનિધિમંડળની અમેરિકા સાથે વાટાઘાટો કરવાની કોઈ યોજના નથી, ભલે ટ્રમ્પે કહ્યું હોય કે તેમને વાટાઘાટો ચાલુ રહેવાની અપેક્ષા છે.
સત્તાવાર સમાચાર એજન્સી IRNAએ ઈરાની પ્રતિનિધિમંડળની નજીકના સૂત્રને ટાંકીને જણાવ્યું હતું કે, “ન્યૂયોર્કમાં ઈરાની પ્રતિનિધિમંડળની અમેરિકા સાથે વાટાઘાટો કરવાની કોઈ યોજના નથી.” તેમાં કહેવામાં આવ્યું છે કે તેહરાનનો પક્ષ કતારના મધ્યસ્થી દ્વારા વોશિંગ્ટનને જણાવવામાં આવ્યો છે અને પ્રતિનિધિમંડળ મંગળવારે ઈરાન પરત ફરવાનું છે.
ઈરાને કહ્યું છે કે તેણે સંઘર્ષનો અંત લાવવા અને હોર્મુઝ સ્ટ્રેટને ફરીથી ખોલવા માટે સાત શરતો રજૂ કરી છે, જેમાંથી યુદ્ધ પહેલા લગભગ 20% વૈશ્વિક તેલ અને ગેસ પુરવઠો પસાર થતો હતો.
ફેબ્રુઆરીમાં ઈરાન પર યુએસ-ઇઝરાયલી હુમલાઓથી સંઘર્ષ શરૂ થયો હતો. ત્યારબાદ તેહરાને સ્ટ્રેટ દ્વારા શિપિંગ પર પ્રતિબંધ મૂક્યો હતો, જેના કારણે વોશિંગ્ટને ઈરાની બંદરો પર નાકાબંધી લાદવાની ફરજ પડી હતી.
એક્સિઓસના જણાવ્યા અનુસાર, ગયા અઠવાડિયે યુએસ રાજદૂતો સ્ટીવ વિટકોફ અને જેરેડ કુશનર અને ઈરાની વિદેશ પ્રધાન અબ્બાસ અરાઘચી વચ્ચેની ચર્ચા બાદ, કતાર દ્વારા મધ્યસ્થી કરાયેલી પરોક્ષ વાટાઘાટો સોમવાર સુધીમાં થઈ શકે છે.
તેહરાનની માંગણીઓમાં લેબનોન સહિત મધ્ય પૂર્વમાં સાત દિવસનો યુદ્ધવિરામ, ઈરાની સંપત્તિઓને ફ્રીઝ ન કરવી, તેના તેલ ક્ષેત્ર પરના પ્રતિબંધો હટાવવા અને યુએસ નૌકાદળના નાકાબંધીનો અંત લાવવાનો સમાવેશ થાય છે.