(જી.એન.એસ) તા. ૨૯
વોશિંગ્ટન/તેહરાન,
આજે અમેરિકા અને ઈરાન એકબીજા સામે હુમલા રોકવા અને કતારના દોહામાં ઉચ્ચ સ્તરીય વાટાઘાટો કરવા સંમત થયા છે, જેથી હોર્મુઝ સ્ટ્રેટ પરના તેમના વિવાદને ઉકેલી શકાય. આ કરારને જાળવી રાખવા માટે એક નવી પહેલ છે, જે ઘણા દિવસોથી ચાલી રહેલા લશ્કરી આદાનપ્રદાનને કારણે સફળતાને નબળી પાડવાની ધમકી આપવામાં આવી હતી, એમ એક વરિષ્ઠ અમેરિકન અધિકારીએ જણાવ્યું હતું.
વોશિંગ્ટન અને તેહરાને મહિનાઓથી ચાલી રહેલા મડાગાંઠને સમાપ્ત કરવા માટે વચગાળાના કરારની જાહેરાત કર્યાના 11 દિવસ પછી જ આ ઘટના બની છે. જોકે, જો ઈરાન તેનું પાલન નહીં કરે તો યુદ્ધ ફરી શરૂ કરવાની અને ‘કામ પૂરું કરવાની’ ધમકી આપતા યુએસ પ્રમુખ ડોનાલ્ડ ટ્રમ્પે નાજુક યુદ્ધવિરામને પડકાર ફેંક્યો છે.
આજે (મંગળવાર) દોહામાં વાટાઘાટો
એક્સિઓસ અનુસાર, વોશિંગ્ટન અને તેહરાન બધી ‘ગતિશીલ પ્રવૃત્તિ’ સ્થગિત કરવા સંમત થયા છે. “અમે બધી ગતિશીલ પ્રવૃત્તિ બંધ કરવાનો નિર્ણય લીધો છે,” એક વરિષ્ઠ અમેરિકન અધિકારીએ એક્સીઓસને જણાવ્યું, હડતાલ અને અન્ય હુમલાઓ માટે લશ્કરી શબ્દનો ઉપયોગ કરીને.
અન્ય એક અધિકારીએ એક્સીઓસને જણાવ્યું કે બંને પક્ષો “હાલ માટે” પાછળ રહેશે અને “જહાજો મુક્તપણે આગળ વધી શકે છે” કારણ કે ટેકનિકલ વાટાઘાટો ચાલુ રહેવાની છે.
યુએસ અધિકારીઓ અને જાણકારી ધરાવતા ત્રીજા સ્ત્રોતે મંગળવારની આયોજિત બેઠકની પુષ્ટિ કરી.
મંગળવારની બેઠક શરૂઆતમાં ઇરાનના પરમાણુ કાર્યક્રમને સંબોધવા માટે સ્વિટ્ઝર્લૅન્ડમાં યોજાવાની હતી. જોકે, સપ્તાહના અંતે નવેસરથી લશ્કરી વાતચીત બાદ, રાજદ્વારીઓએ સ્થળ દોહા ખસેડ્યું અને હોર્મુઝ સ્ટ્રેટને લગતા વિવાદોના ઉકેલ માટે એજન્ડા સંકુચિત કર્યો.
યુએસ ટેકનિકલ ટીમના વડા નિક સ્ટુઅર્ટ વાટાઘાટોમાં ભાગ લે તેવી અપેક્ષા છે. વ્હાઇટ હાઉસે ટિપ્પણી માટેની વિનંતીનો તાત્કાલિક જવાબ આપ્યો ન હતો.
ઇરાન પાસે હોર્મુઝમાં ટ્રાફિકનું સંચાલન કરવાનો વિશિષ્ટ અધિકાર છે
આ દરમિયાન, ઇરાનના વિદેશ પ્રધાન અબ્બાસ અરાઘચીએ રવિવારે (સ્થાનિક સમય) જણાવ્યું હતું કે પ્રારંભિક શાંતિ કરાર હેઠળ ઇરાનને હોર્મુઝ સ્ટ્રેટમાં ટ્રાફિકનું સંચાલન કરવાનો વિશિષ્ટ અધિકાર છે, વોલ સ્ટ્રીટ જર્નલના અહેવાલમાં જણાવાયું છે.
યુનાઇટેડ સ્ટેટ્સ અને ઇરાન હજુ પણ વચગાળાના શાંતિ કરારની શરતો પર ચર્ચા કરી રહ્યા છે, જેમાં સ્ટ્રેટ દ્વારા શિપિંગ વ્યવસ્થા, યુએસ નાકાબંધી અને પ્રતિબંધો દૂર કરવા અને ઇરાનના અત્યંત સમૃદ્ધ યુરેનિયમના ભંડારના ભવિષ્યને સંબોધવાનો સમાવેશ થાય છે.
આ મહિનાની શરૂઆતમાં હસ્તાક્ષર કરાયેલા સમજૂતી કરાર હેઠળ, ઈરાને વ્યૂહાત્મક જળમાર્ગ દ્વારા વાણિજ્યિક શિપિંગના સુરક્ષિત માર્ગને સુનિશ્ચિત કરવા માટે શ્રેષ્ઠ પ્રયાસો કરવા પ્રતિબદ્ધતા વ્યક્ત કરી. બદલામાં, યુનાઇટેડ સ્ટેટ્સે ઈરાની બંદરો પરનો નૌકાદળનો નાકાબંધી ઉઠાવવા સંમતિ આપી.
ભવિષ્યમાં મુકાબલો અટકાવવા માટે, ગયા અઠવાડિયે સ્વિટ્ઝર્લૅન્ડમાં મળેલા વાટાઘાટકારોએ સ્ટ્રેટ દ્વારા દરિયાઈ ટ્રાફિકનું સંકલન કરવા માટે યુએસ દળો અને ઈરાનના ઇસ્લામિક રિવોલ્યુશનરી ગાર્ડ કોર્પ્સ (IRGC) વચ્ચે સીધી લશ્કરી “હોટલાઇન” સ્થાપિત કરવા પણ સંમતિ દર્શાવી હતી.
જોકે, તેહરાને ત્યારથી તેની માંગણીને નવીકરણ કરી છે કે હોર્મુઝ સ્ટ્રેટમાંથી પસાર થતા તમામ જહાજો ઈરાની અધિકારીઓ સાથે સીધા સંકલન કરે, જે સ્થિતિ વોશિંગ્ટન માને છે કે વાટાઘાટો દરમિયાન થયેલી મૂળ સમજૂતીથી આગળ વધે છે.