પાકિસ્તાને અફઘાન સરહદ પર હુમલો કર્યો, 35 નાગરિકોના મોત
(જી.એન.એસ) તા. ૨૯
ઇસ્લામાબાદ,
પાકિસ્તાન દ્વારા અફઘાનિસ્તાનમાં રાતોરાત થયેલા હવાઈ હુમલાના અહેવાલોએ નવો વિવાદ ઉભો કર્યો છે, જેમાં અફઘાન સૂત્રોએ આરોપ લગાવ્યો છે કે મધ્યરાત્રિ પછી કરવામાં આવેલા અનેક હુમલાઓમાં બાળકો અને વૃદ્ધો સહિત 35 થી વધુ નાગરિકો માર્યા ગયા છે. કરાચીમાં પાકિસ્તાન રેન્જર્સના પ્રાદેશિક મુખ્યાલય પર આતંકવાદીઓ દ્વારા હુમલો કરવામાં આવ્યાના એક દિવસ પછી આ કાર્યવાહી કરવામાં આવી હતી, આ ઘટનાનો આરોપ ઇસ્લામાબાદે અફઘાન પ્રદેશમાંથી કાર્યરત આતંકવાદી જૂથો પર લગાવ્યો છે.
પાકિસ્તાને કહ્યું છે કે હુમલામાં આતંકવાદીઓના ઠેકાણાઓને નિશાન બનાવવામાં આવ્યા હતા, માહિતી પ્રધાન અત્તાઉલ્લાહ તરાર દાવો કર્યો હતો કે કાર્યવાહી દરમિયાન 29 આતંકવાદીઓ માર્યા ગયા હતા. જોકે, અફઘાન સૂત્રોએ પાકિસ્તાનના સંસ્કરણનો વિરોધ કર્યો છે, આરોપ લગાવ્યો છે કે રહેણાંક વિસ્તારોને નિશાન બનાવવામાં આવ્યા હતા અને ભોગ બનેલા લોકો સશસ્ત્ર આતંકવાદીઓ નહીં પણ નાગરિકો હતા.
અફઘાન સૂત્રોનો આરોપ છે કે રહેણાંક વિસ્તારોને નિશાન બનાવવામાં આવ્યા હતા
અફઘાન અહેવાલો અનુસાર, પાકિસ્તાન વાયુસેનાના વિમાનોએ પક્તિકા પ્રાંતના ગ્યાન, પક્તિયા પ્રાંતના ચમકાની અને કુનાર પ્રાંતના મરાવરા જિલ્લામાં હુમલા કર્યા હતા. સ્થાનિક અહેવાલોમાં દાવો કરવામાં આવ્યો છે કે કાર્યવાહી દરમિયાન ઘરો અને મસ્જિદોને નિશાન બનાવવામાં આવી હતી. અફઘાન અધિકારીઓ અને સ્થાનિક રહેવાસીઓએ આરોપ લગાવ્યો હતો કે બોમ્બમારામાં 100 થી વધુ લોકો ઘાયલ થયા હતા, જેમાં મહિલાઓ, બાળકો અને વૃદ્ધ નાગરિકો સહિત મોટી સંખ્યામાં ઘાયલ થયા હતા.
કથિત ‘ડબલ-ટેપ’ હુમલાઓ અંગે દાવાઓ ઉભરી આવ્યા છે
અફઘાન સૂત્રોએ વધુમાં આરોપ લગાવ્યો હતો કે પ્રારંભિક બોમ્બમારાના થોડા સમય પછી હવાઈ હુમલાનો બીજો રાઉન્ડ થયો હતો. આ દાવાઓ અનુસાર, જ્યારે હવાઈ હુમલાઓનો બીજો મોજો એ જ વિસ્તારોમાં આવ્યો ત્યારે ગામલોકો તૂટી પડેલી ઇમારતો નીચે ફસાયેલા લોકોને બચાવવા દોડી આવ્યા હતા.
કથિત અનુગામી હુમલાને અફઘાન સૂત્રો દ્વારા “ડબલ-ટેપ” હુમલો તરીકે વર્ણવવામાં આવ્યો છે, જેમાં દાવો કરવામાં આવ્યો છે કે બચાવકર્તાઓ અને રાહત કામગીરીનો પ્રયાસ કરી રહેલા નાગરિકો પણ બોમ્બમારામાં ફસાયા હતા. પાકિસ્તાને આ આરોપોનો જાહેરમાં જવાબ આપ્યો નથી.
બચી ગયેલા લોકોએ પાકિસ્તાનના નિવેદનને નકારી કાઢ્યું
અફઘાન મીડિયા દ્વારા ટાંકવામાં આવેલા સાક્ષીઓએ ઇસ્લામાબાદના દાવાને નકારી કાઢ્યો હતો કે આતંકવાદીઓના ઠેકાણાઓને નિશાન બનાવવામાં આવ્યા હતા. એક બચી ગયેલા વ્યક્તિએ કહ્યું, “જ્યારે બોમ્બમારાની શરૂઆત થઈ, ત્યારે આ વિસ્તારની નજીક ક્યાંય પણ TTP આતંકવાદીઓ કે લશ્કરી કર્મચારીઓ નહોતા. પાકિસ્તાન આ હત્યાકાંડને યોગ્ય ઠેરવવા માટે વિશ્વ સમક્ષ જૂઠું બોલી રહ્યું છે. આ હુમલાથી પ્રભાવિત દરેક વ્યક્તિ એક સામાન્ય સ્થાનિક નાગરિક છે જે બચવાનો પ્રયાસ કરી રહ્યો છે.”
ચમકાનીના અન્ય એક ઘાયલ રહેવાસીએ દાવો કર્યો હતો કે, “હવાઈ હુમલામાં મારા પાડોશી બાદશાહ ખાનનું ઘર જમીનદોસ્ત થઈ ગયું. અમે કાટમાળ નીચે દટાયેલી મહિલાઓ અને બાળકોને બહાર કાઢવા માટે દોડી ગયા. થોડીવાર પછી, પાકિસ્તાની સૈન્યએ અમારા બચાવ ટોળા પર બીજો બોમ્બ ફેંક્યો. મારી નજર સમક્ષ ડઝનેક લોકો મૃત્યુ પામ્યા.” આ દાવાઓની સ્વતંત્ર રીતે ચકાસણી કરવામાં આવી નથી.
પાકિસ્તાન કહે છે કે ઓપરેશન આતંકવાદીઓને લક્ષ્ય બનાવ્યું હતું
પાકિસ્તાને તેહરીક-એ-તાલિબાન પાકિસ્તાન (TTP) અને અન્ય આતંકવાદી જૂથો સામેના તેના અભિયાનના ભાગ રૂપે તેના સરહદ પારના ઓપરેશનનો બચાવ કર્યો છે, અને તેમના પર પાકિસ્તાનની અંદર હુમલા કરવા માટે અફઘાન પ્રદેશનો ઉપયોગ કરવાનો આરોપ લગાવ્યો છે. ઇસ્લામાબાદે વારંવાર અફઘાન તાલિબાન વહીવટીતંત્રને અફઘાનિસ્તાનથી કાર્યરત કથિત રીતે પાકિસ્તાન વિરોધી આતંકવાદી જૂથો સામે કાર્યવાહી કરવા વિનંતી કરી છે. કાબુલે સતત આવા સંગઠનોને આશ્રય આપવાનો ઇનકાર કર્યો છે.
સરહદ પર તણાવ વધતો રહે છે
તાજેતરની ઘટનાથી પાકિસ્તાન અને અફઘાનિસ્તાન વચ્ચે પહેલાથી જ તણાવપૂર્ણ સંબંધો વધુ તણાવગ્રસ્ત થવાની ધારણા છે. તાજેતરના મહિનાઓમાં બંને દેશોએ વારંવાર સરહદ પાર લશ્કરી કાર્યવાહી જોઈ છે, જેમાં દરેક પક્ષે એકબીજા પર સરહદ પર અસ્થિરતામાં ફાળો આપવાનો આરોપ લગાવ્યો છે. તણાવ ઘટાડવાના હેતુથી રાજદ્વારી જોડાણ અને આંતરરાષ્ટ્રીય પ્રયાસોના અનેક તબક્કાઓ છતાં, સરહદ સંબંધિત હિંસા ચાલુ રહી છે, જે પ્રાદેશિક સુરક્ષા પર ચિંતાઓ ઉભી કરે છે.
પાકિસ્તાને શું કહ્યું?
અત્તાઉલ્લાહ તરારના જણાવ્યા મુજબ, રવિવારના ઓપરેશનમાં ખાસ કરીને અફઘાન સરહદની નજીક કાર્યરત પાકિસ્તાની તાલિબાનના છુપાયેલા સ્થળો અને સલામત આશ્રયસ્થાનોને નિશાન બનાવવામાં આવ્યા હતા. TTP અફઘાનિસ્તાનની શાસક તાલિબાન સરકારથી સ્વતંત્ર રીતે કાર્ય કરે છે પરંતુ અફઘાન તાલિબાન સાથે વૈચારિક અને કાર્યકારી સંબંધો જાળવી રાખે છે, જે 2021 માં યુએસ-નેતૃત્વ હેઠળના દળોની પાછી ખેંચી લીધા પછી કાબુલમાં સત્તામાં આવ્યું હતું.
પાકિસ્તાને સતત અફઘાન તાલિબાન વહીવટીતંત્ર પર પાકિસ્તાન વિરોધી આતંકવાદી જૂથોને પાકિસ્તાનની અંદર હુમલા કરવા માટે અફઘાન પ્રદેશનો ઉપયોગ કરવાની મંજૂરી આપવાનો આરોપ લગાવ્યો છે. કાબુલે વારંવાર આ આરોપોને નકારી કાઢ્યા છે.
નવી લશ્કરી કાર્યવાહી દ્વિપક્ષીય સંબંધોને વધુ ખરાબ થવાનું જોખમ ધરાવે છે
તાજેતરના હુમલાથી ઇસ્લામાબાદ અને કાબુલ વચ્ચે પહેલાથી જ નાજુક સંબંધોમાં વધુ તણાવ વધવાની ધારણા છે. ત્રણ અઠવાડિયા કરતાં પણ ઓછા સમય પહેલા, પાકિસ્તાને અફઘાનિસ્તાનમાં આતંકવાદી સ્થળો હોવાનો દાવો કરીને હવાઈ હુમલા કર્યા હતા. તે હુમલાઓએ બંને પડોશી દેશો વચ્ચે અઠવાડિયાના લશ્કરી સંઘર્ષ પછીના પ્રમાણમાં શાંતિના ટૂંકા ગાળાનો અંત લાવ્યો હતો. પાકિસ્તાને અગાઉ તણાવ ઘટાડવાના હેતુથી ચાલી રહેલા આંતરરાષ્ટ્રીય રાજદ્વારી પ્રયાસો છતાં, દુશ્મનાવટને “ખુલ્લું યુદ્ધ” ગણાવ્યું હતું.
સરહદ પારથી મહિનાઓ સુધી સંઘર્ષ ચાલુ રહ્યો
હાલની વધઘટ તાજેતરના મહિનાઓમાં જોવા મળેલી બદલો લેવાની લશ્કરી કાર્યવાહીના વ્યાપક પેટર્નનો એક ભાગ છે. ફેબ્રુઆરીથી, બંને દેશોએ સરહદ પારથી હુમલાઓની આપ-લે કરી છે, જેના પરિણામે સેંકડો જાનહાનિ થઈ છે.
નવીનતમ ઘટનાક્રમ ટકાઉ યુદ્ધવિરામ સુનિશ્ચિત કરવા માટે આંતરરાષ્ટ્રીય સ્તરે મધ્યસ્થી કરાયેલા શાંતિ પ્રયાસોના અનેક રાઉન્ડની નિષ્ફળતાને રેખાંકિત કરે છે. ચીને એપ્રિલમાં પાકિસ્તાન અને અફઘાનિસ્તાન વચ્ચે વાટાઘાટોનું પણ આયોજન કર્યું હતું અને બાદમાં કહ્યું હતું કે બંને પક્ષો તેમના વિવાદોના રાજદ્વારી ઉકેલો શોધતી વખતે વધુ વધઘટ ટાળવા સંમત થયા છે. જો કે, વારંવાર થતા આતંકવાદી હુમલાઓ અને સરહદ પારની કામગીરીએ તે પ્રયાસોને નબળા પાડવાનું ચાલુ રાખ્યું છે.