(જી.એન.એસ) તા. ૬
ફ્રાન્સિસ હાલ્ઝેનને “આઈસક્યુબ ન્યુટ્રિનો ઓબ્ઝર્વેટરીમાં નિર્ણાયક યોગદાન અને ખગોળ ભૌતિક મૂળના ઉચ્ચ-ઊર્જા ન્યુટ્રિનોની શોધ માટે” 2026 નો ભૌતિકશાસ્ત્રનો નોબેલ પુરસ્કાર મળ્યો.
તેમને સમજાયું કે દક્ષિણ ધ્રુવ પર બરફનો ઉપયોગ ન્યુટ્રિનો તરીકે ઓળખાતા કણોને ટ્રેક કરવા માટે થઈ શકે છે. તેમની દ્રષ્ટિ અને વૈજ્ઞાનિક નેતૃત્વ આઈસક્યુબ ન્યુટ્રિનો ઓબ્ઝર્વેટરી માટે મૂળભૂત રહ્યું છે – એક ઘન કિલોમીટર બરફ જે પ્રકાશ સેન્સરથી સજ્જ છે. જ્યુરીએ જણાવ્યું હતું કે આઈસક્યુબનો ઉપયોગ કરીને, સંશોધકો દૂરના બ્રહ્માંડમાં અત્યંત ઊર્જા-સમૃદ્ધ પ્રક્રિયાઓમાંથી ન્યુટ્રિનો મેળવી શકે છે.
આઈસક્યુબ ન્યુટ્રિનો ઓબ્ઝર્વેટરી દૂરના બ્રહ્માંડમાં ઉદ્ભવતા ન્યુટ્રિનોને ટ્રેક કરે છે.
“આઈસક્યુબ દ્વારા સતત એકત્રિત કરવામાં આવતી ન્યુટ્રિનો ક્રિયાપ્રતિક્રિયાઓ સંશોધકોને ઉચ્ચ-ઊર્જા ન્યુટ્રિનો બનાવી શકાય તેવી હિંસક સેટિંગ્સ વિશે નવીન જ્ઞાન પ્રદાન કરશે – અને અગાઉ અજાણી કોસ્મિક ઘટનાઓ પણ જાહેર કરી શકે છે,” એવોર્ડ આપતી સંસ્થાએ જણાવ્યું હતું.
“ઇલેક્ટ્રિક સર્કિટમાં મેક્રોસ્કોપિક ક્વોન્ટમ મિકેનિકલ ટનલિંગ અને ઊર્જા પરિમાણીકરણની શોધ માટે” જોન ક્લાર્ક, મિશેલ એચ ડેવોરેટ અને જોન એમ માર્ટિનિસને 2025 નો ભૌતિકશાસ્ત્રનો નોબેલ પુરસ્કાર મળ્યો.
રોયલ સ્વીડિશ એકેડેમી ઓફ સાયન્સિસે જણાવ્યું હતું કે વિજેતાઓએ પ્રયોગોની શ્રેણીનો ઉપયોગ કરીને દર્શાવ્યું હતું કે ક્વોન્ટમ વિશ્વના વિચિત્ર ગુણધર્મોને હાથમાં પકડી શકાય તેટલી મોટી સિસ્ટમમાં કોંક્રિટ બનાવી શકાય છે.
“તેમની સુપરકન્ડક્ટિંગ ઇલેક્ટ્રિકલ સિસ્ટમ એક રાજ્યથી બીજી સ્થિતિમાં ટનલ કરી શકે છે, જાણે કે તે સીધી દિવાલમાંથી પસાર થઈ રહી હોય. તેઓએ એ પણ દર્શાવ્યું હતું કે સિસ્ટમ ચોક્કસ કદના ડોઝમાં ઊર્જા શોષી લે છે અને ઉત્સર્જિત કરે છે, જેમ કે ક્વોન્ટમ મિકેનિક્સ દ્વારા આગાહી કરવામાં આવી છે,” પ્રકાશનમાં જણાવાયું છે.