(જી.એન.એસ) તા. ૭
મુંબઈ,
રિઝર્વ બેંક ઓફ ઈન્ડિયા (RBI) એ લોન રિકવરી એજન્ટોની મનસ્વીતાને રોકવા માટે નવી, કડક માર્ગદર્શિકા જારી કરી છે. આ નિયમો 1 જાન્યુઆરી, 2027 થી દેશભરમાં લાગુ કરવામાં આવશે અને દેશભરમાં લાખો દેવાદારોનું રક્ષણ કરશે જેઓ બેંકો અને નોન-બેંકિંગ ફાઇનાન્સિયલ કંપનીઓ (NBFCs) પાસેથી લોન લે છે. વસૂલાત પ્રક્રિયામાં પારદર્શિતા સુનિશ્ચિત કરવા અને ગ્રાહકોની હેરાનગતિ અટકાવવા માટે કડક માર્ગદર્શિકા સ્થાપિત કરવામાં આવી છે. આ વિકાસ મહત્વપૂર્ણ છે કારણ કે વસૂલાત એજન્ટો તરફથી ગેરવર્તણૂક અને અયોગ્ય કોલ્સની વારંવાર ફરિયાદો આવી છે. વધુમાં, લોન ચુકવણીના એક કલાકની અંદર લૉક કરેલા ઉપકરણોને અનલૉક કરવા આવશ્યક છે; અન્યથા, બેંકે ગ્રાહકને વળતર આપવાની જરૂર પડશે.
વસૂલાત એજન્ટો માટે નવા નિયમો-
નવા નિયમો હેઠળ, વસૂલાત એજન્ટો ફક્ત સવારે 8 થી સાંજે 7 વાગ્યાની વચ્ચે ગ્રાહકોનો સંપર્ક કરી શકશે. કોઈપણ ગ્રાહકને વસૂલાત એજન્ટને તેમના ઘરે અથવા ઓફિસમાં મોકલવામાં આવે તે પહેલાં ઓછામાં ઓછા 1 દિવસ પહેલાં લેખિતમાં અથવા ઇલેક્ટ્રોનિક રીતે જાણ કરવી આવશ્યક છે. બેંકે છ મહિના સુધી તમામ રિકવરી કોલના ઓડિયો રેકોર્ડિંગ સાચવવા આવશ્યક છે. ઉપરાંત, એજન્ટોને અનુચિત દબાણ લાવવા માટે મનસ્વી વસૂલાત લક્ષ્યો આપવામાં આવશે નહીં.
નવી વસૂલાત શરતો-
RBI ના નવા માર્ગદર્શિકા અનુસાર, બધી બેંકો અને નાણાકીય સંસ્થાઓએ પારદર્શક લોન વસૂલાત નીતિ સ્થાપિત કરવી આવશ્યક છે. વસૂલાત એજન્સીઓને જોડતા પહેલા ડ્યુ ડિલિજન્સ ફરજિયાત રહેશે. વધુમાં, બધા વસૂલાત એજન્ટોને ઇન્ડિયન ઇન્સ્ટિટ્યૂટ ઓફ બેંકિંગ એન્ડ ફાઇનાન્સ (IIBF) નું પ્રમાણપત્ર હોવું જરૂરી રહેશે. બેંકો તેમની વેબસાઇટ પર અધિકૃત વસૂલાત એજન્સીઓની સંપૂર્ણ યાદી જાહેર કરશે.
ડિવાઇસ લોકીંગ અને દંડ માટે નવું ગણિત: ગ્રાહકો માટે મોટી રાહત-
RBI એ ડિજિટલ અને ડિવાઇસ લોન માટે મોબાઇલ-લોકીંગ પર કડક વલણ અપનાવ્યું છે. નવા નિયમો અનુસાર, મોબાઇલ લોકીંગ ફક્ત ડિવાઇસ લોન માટે જ માન્ય છે. લોન 30 દિવસ મુદતવીતી પહેલા કોઈ ડિવાઇસ પ્રતિબંધ લાદી શકાતો નથી. લોન 60 દિવસ મુદતવીતી હોય તો જ સંપૂર્ણ ડિવાઇસ પ્રતિબંધ લાદી શકાય છે.
જોકે, સંપૂર્ણ પ્રતિબંધ દરમિયાન પણ, ગ્રાહકના ફોનના ઇનકમિંગ કોલ્સ, SMS અને ઇમરજન્સી SOS સુવિધાઓ અક્ષમ કરવામાં આવશે નહીં. એકવાર ગ્રાહક તેમના બાકી લોન બેલેન્સ ચૂકવી દે, પછી બેંક અથવા કંપનીએ 1 કલાકની અંદર મોબાઇલ ડિવાઇસ અનલોક કરવું આવશ્યક છે. જો અનલોકિંગમાં વિલંબ એક કલાકથી વધુ થશે, તો બેંકે ગ્રાહકને પ્રતિ કલાક 250 રૂપિયાના દરે વળતર આપવું પડશે.
નવા નિયમો હેઠળ, વસૂલાતના નામે ધમકીઓ, દુર્વ્યવહાર અને સોશિયલ મીડિયા પર શરમજનક ટિપ્પણીઓ પર સંપૂર્ણપણે પ્રતિબંધ મૂકવામાં આવશે. ઉપરાંત, ગ્રાહકોના વ્યક્તિગત ડેટાનો વસૂલાતના હેતુ માટે ઉપયોગ કરવામાં આવશે નહીં. આનાથી સામાન્ય નાગરિકોની ગોપનીયતા અને ગૌરવનું રક્ષણ થશે. જો કોઈપણ કારણોસર હપ્તાની ચુકવણી બંધ કરવામાં આવે છે, તો ગ્રાહકોને તેમના મંતવ્યો વ્યક્ત કરવાની યોગ્ય તક આપવામાં આવશે. દરમિયાન, RBI ગવર્નરે પ્લાસ્ટિક ચલણી નોટો માટે સંભવિત સમયરેખાનો સંકેત આપ્યો છે.