(જી.એન.એસ) તા. ૫
નવી દિલ્હી,
દિલ્હી હાઈકોર્ટે એક મહત્વના ઘટનાક્રમમાં અરજીઓના એ સમૂહને ફગાવી દીધો જેમાં ૨૦૨૦ના ઉત્તર-પૂર્વ દિલ્હીના રમખાણો અને ૨૦૧૯માં નાગરિકતા (સુધારા) કાયદા (CAA) વિરોધી પ્રદર્શનો બાદ જામિયા મિલિયા ઈસ્લામિયામાં ફાટી નીકળેલી હિંસાની ‘સ્પેશિયલ ઇન્વેસ્ટિગેશન ટીમ’ (SIT) દ્વારા તપાસની માંગ કરવામાં આવી હતી.
ન્યાયાધીશ વિવેક ચૌધરી અને ન્યાયાધીશ મનોજ જૈનની બેન્ચે પોતાનો ચુકાદો સંભળાવતી વખતે આ અરજીઓ ફગાવી દીધી હતી. કોર્ટે જણાવ્યું હતું કે અરજીઓના આ સમૂહને બે ભાગમાં વહેંચવામાં આવ્યો હતો: એક ભાગ ઉત્તર-પૂર્વ દિલ્હીના રમખાણોને લગતો હતો અને બીજો જામિયા મિલિયા હિંસા સાથે સંબંધિત હતો.
બેન્ચે કહ્યું, “ચુકાદામાં જણાવવામાં આવેલા કારણોસર, તમામ અરજીઓ ફગાવી દેવામાં આવે છે.”
વિગતવાર ચુકાદાની રાહ જોવાઈ રહી છે.
રાજકારણીઓ દ્વારા કથિત નફરતભર્યા ભાષણો બદલ FIR નોંધવાની માંગ
ઉત્તર-પૂર્વ દિલ્હીના રમખાણોને લગતી અરજીઓમાં એવી માંગણીઓ પણ સામેલ હતી કે હિંસાના સંદર્ભમાં રાજકીય નેતાઓ દ્વારા આપવામાં આવેલા કથિત નફરતભર્યા ભાષણો બદલ તેમની સામે FIR નોંધવાના નિર્દેશો આપવામાં આવે.
આ અરજીઓમાં રમખાણોની તપાસ માટે SIT, તપાસ પંચ અથવા તથ્ય-શોધ સમિતિની રચના કરવાની માંગ પણ કરવામાં આવી હતી. કેટલીક અરજીઓમાં હિંસામાં સંડોવાયેલા હોવાના આક્ષેપ ધરાવતા પોલીસ અધિકારીઓ સામે કાર્યવાહી કરવાની તેમજ અસરગ્રસ્તો માટે તબીબી સારવાર અને વળતર અંગેના નિર્દેશોની માંગ કરવામાં આવી હતી.
આમ, રાજકીય નેતાઓ સામે FIR નોંધવાની માંગ કરતી અરજીઓ ૨૦૨૦ના રમખાણોને લગતી અરજીઓના વ્યાપક સમૂહનો જ એક ભાગ હતી. જોકે, હાઈકોર્ટે સોમવારે અરજીઓના આ સમગ્ર સમૂહને ફગાવી દીધો હતો.
કોર્ટે આ મામલે પોતાનો ચુકાદો ૨૪ જુલાઈએ અનામત રાખ્યો હતો. અરજીઓ ફગાવી દેવા પાછળના કારણો સમજાવતા વિગતવાર આદેશની રાહ જોવાઈ રહી છે.
૨૦૨૦ના દિલ્હી રમખાણો દરમિયાન શું થયું હતું?
નાગરિકતા કાયદા સામેના વિરોધ પ્રદર્શનો વચ્ચે ૨૪ ફેબ્રુઆરી, ૨૦૨૦ના રોજ ઉત્તર-પૂર્વ દિલ્હીમાં સાંપ્રદાયિક અથડામણો ફાટી નીકળી હતી. કોર્ટ સમક્ષ રજૂ કરવામાં આવેલી માહિતી અનુસાર, આ હિંસામાં ઓછામાં ઓછા ૫૩ લોકોના મોત થયા હતા અને લગભગ ૭૦૦ લોકો ઘાયલ થયા હતા. રમખાણોને લગતી અરજીઓમાં હિંસાની સ્વતંત્ર તપાસની માંગ કરવામાં આવી હતી, જેમાં SIT, તપાસ પંચ અથવા તથ્ય-શોધ સમિતિ દ્વારા તપાસનો સમાવેશ થતો હતો. કેટલાક અરજદારોએ એવા પોલીસ અધિકારીઓ સામે પણ FIR નોંધવાની માંગ કરી હતી જેમના પર હિંસા દરમિયાન ગેરરીતિ આચરવાનો આરોપ હતો. આ અરજીઓમાં રમખાણોથી પ્રભાવિત લોકો માટે તબીબી સારવાર અને વળતરને લગતા મુદ્દાઓ પણ ઉઠાવવામાં આવ્યા હતા.
જામિયા હિંસા સંબંધિત અલગ અરજીઓ
દિલ્હી હાઈકોર્ટ સમક્ષની અન્ય અરજીઓ ડિસેમ્બર ૨૦૧૯માં CAA વિરુદ્ધના વિરોધ પ્રદર્શનો બાદ જામિયા મિલિયા ઈસ્લામિયામાં ફાટી નીકળેલી હિંસાને લગતી હતી.
અરજદારોએ પોલીસ કર્મચારીઓ દ્વારા વિદ્યાર્થીઓ પર આચરવામાં આવેલી કથિત ક્રૂરતાની તપાસ કરવા માટે પોલીસ અને કેન્દ્ર સરકારથી સ્વતંત્ર એવી SIT (સ્પેશિયલ ઇન્વેસ્ટિગેશન ટીમ)ની રચના કરવાની માંગ કરી હતી. સોમવારે ચુકાદો સંભળાવતી વખતે હાઈકોર્ટે આ બંને પ્રકારના મામલાઓ પર અલગ-અલગ રીતે સુનાવણી કરી હતી. બેન્ચે કહ્યું, “આ કેસોના સમૂહને બે ભાગમાં વહેંચવામાં આવ્યો છે; એક ઉત્તર-પૂર્વ દિલ્હીના રમખાણો માટે અને બીજો જામિયા મિલિયાના રમખાણો માટે.”
હવે અરજીઓ ફગાવી દેવામાં આવી હોવાથી, અપેક્ષા છે કે વિગતવાર ચુકાદામાં કોર્ટે તેના નિર્ણય પાછળના કારણો સ્પષ્ટ કર્યા હશે.