(G.N.S) Dt. 7
અમદાવાદ,
પશ્ચિમ એશિયાની વર્તમાન પરિસ્થિતિને ધ્યાનમાં રાખીને કેન્દ્ર અને રાજ્ય સરકાર દ્વારા પેટ્રોલિયમ ઉત્પાદનો તેમજ અન્ય જીવન જરૂરી ચીજવસ્તુઓની ઉપલબ્ધતા અને કિંમતો પર સતત નજર રાખવામાં આવી રહી છે. સામાન્ય નાગરિકોને આ આવશ્યક ચીજવસ્તુઓ સરળતાથી ઉપલબ્ધ રહે તે માટે સરકાર દ્વારા જરૂરી તમામ પગલાં લેવામાં આવી રહ્યા છે.
આ સંદર્ભમાં મંગળવારે પ્રેસ ઇન્ફોર્મેશન બ્યૂરો, અમદાવાદ ખાતે એક મહત્વપૂર્ણ પ્રેસ બ્રિફિંગનું આયોજન કરવામાં આવ્યું હતું. પ્રેસ બ્રિફિંગ દરમિયાન ઉપસ્થિત અધિકારીઓએ CNG અને PNGની ઉપલબ્ધતા, પશ્ચિમ એશિયાની પરિસ્થિતિનો ગુજરાતના ઉદ્યોગો પર પડતો પ્રભાવ તેમજ આ સ્થિતિને પહોંચી વળવા માટે લેવામાં આવેલા પગલાં અંગે વિગતવાર માહિતી આપી હતી.
અધિકારીઓએ ખાતરી વ્યક્ત કરી હતી કે રાજ્યમાં CNG અને PNG સહિત જરૂરી ઊર્જા પુરવઠો સ્થિર છે અને પરિસ્થિતિને ધ્યાનમાં રાખીને તમામ જરૂરી પૂર્વ તૈયારી કરવામાં આવી છે, જેથી સામાન્ય નાગરિકો અને ઉદ્યોગોને કોઈપણ પ્રકારની મુશ્કેલીનો સામનો કરવો ન પડે.
આ દરમિયાન ઉદ્યોગ અને ખાણ વિભાગના અધિક કમિશનર શ્રી કે.સી. સંપતે જણાવ્યું કે, “ઔદ્યોગિક અને વાણિજ્યિક એકમો માટે ઘન વૈકલ્પિક ઇંધણ પરનું નિયંત્રણ ત્રણ મહિના માટે હટાવવામાં આવ્યું છે, જેથી ગેસ પુરવઠા પરનો દબાણ ઘટાડીને ઓપરેશનલ સુગમતા સુનિશ્ચિત કરી શકાય. તેઓએ આગળ કહ્યું કે, “પશ્ચિમ એશિયાની પરિસ્થિતિની અસર હાલ રાજ્યના ઔદ્યોગિક ક્ષેત્ર પર મર્યાદિત રહી છે અને મોટાભાગના ઉદ્યોગો નિયમિત રીતે કાર્યરત છે, જોકે કેટલાક ઉદ્યોગો આંશિક રીતે પ્રભાવિત થયા છે.” તેમણે વધુમાં ઉમેર્યું હતું કે રાજ્ય સરકાર LNG અને LPG પુરવઠાના અસરકારક સંચાલન સાથે પ્રાથમિકતા ધરાવતા ક્ષેત્રોને પૂરતું મહત્વ આપી રહી છે અને ઘરેલું LPG તથા PNG પુરવઠો અવિરત જળવાઈ રહે તે સર્વોચ્ચ પ્રાથમિકતા હેઠળ કામગીરી કરવામાં આવી રહી છે. ગુજરાતના ઉદ્યોગો પર પશ્ચિમ એશિયાના સંકટ વિશે વિગતવાર માહિતી નીચે મુજબ આપી છે.
ગુજરાતના ઉદ્યોગો પર અસર
રાજ્યના તમામ જિલ્લાઓમાં સ્થિત જિલ્લા ઉદ્યોગ કેન્દ્રો, GIDC કચેરીઓ અને શ્રમ કચેરીઓ પાસેથી મળેલી માહિતીના આધારે, પશ્ચિમ એશિયાઈ કટોકટીની ઔદ્યોગિક ક્ષેત્ર પર અસર અંગેનો એક સંકલિત અહેવાલ નીચે મુજબ છે:
મુખ્ય આંકડાકીય માહિતી:
• રાજ્યમાં આશરે 4,11,73૩ ઉદ્યોગો નોંધાયેલા છે. તેમાંથી ટકાઉપણાના મુદ્દાના કારણે 1,212 ઉદ્યોગો બંધ થયા હોવાનું જાણવા મળ્યું છે, અને આશરે 28,517 ઉદ્યોગો આંશિક રીતે ઓછા કામકાજ સાથે કાર્યરત છે. મોરબીના ઉદ્યોગો ગેસ સપ્લાયને કારણે નહીં પરંતુ આર્થિક અડચણોને કારણે બંધ થયા છે.
• કામદારોની છટણીના કોઈ મોટા બનાવો નોંધાયા નથી.
• આશરે 159 ઔદ્યોગિક સામુદાયિક રસોડા શરૂ કરવામાં આવ્યા છે, જેનાથી આશરે 50,000 ઔદ્યોગિક કામદારોને ફાયદો થયો છે.
જિલ્લા સ્તરે લેવામાં આવેલા પગલાં:
• સરકારના ઉચ્ચતમ સ્તરે તમામ હિતધારકો સાથે સમયાંતરે સંકલન બેઠકો યોજવામાં આવી હતી.
• જિલ્લા વહીવટીતંત્રે ઉદ્યોગપતિઓ અને વિવિધ ઔદ્યોગિક જૂથોના પ્રતિનિધિઓ સાથે સંકલન અને સમીક્ષા બેઠકો યોજીને ઔદ્યોગિક ક્ષેત્રના હિતધારકો સાથે સક્રિય રીતે સંકળાયેલા હતા. આ વાતચીતોથી કાર્યકારી પડકારો વિશે વાસ્તવિક સમયની માહિતીના આદાનપ્રદાનને સરળ બનાવવામાં આવ્યું હતું.
• કાચા માલની ઉપલબ્ધતા, પરિવહન વિક્ષેપો અને પુરવઠા શૃંખલા વિક્ષેપો સંબંધિત સમસ્યાઓનો સામનો કરી રહેલા ઉદ્યોગોને સમયસર માર્ગદર્શન અને શક્ય તમામ સહાય પૂરી પાડવામાં આવી હતી. જિલ્લા અધિકારીઓએ સંબંધિત વિભાગો અને એજન્સીઓ સાથે સંકલનમાં રહીને શક્ય હોય ત્યાં સલાહકારી સહાય અને વ્યવહારુ ઉકેલો પૂરા પાડ્યા હતા.
થમિકતા આપવામાં આવી છે.
• ઔદ્યોગિક ગેસ પુરવઠાની તર્કસંગત ગોઠવણ: ગુજરાતે ઘરેલું LPG અને PNG પુરવઠાની સાતત્યતા સુનિશ્ચિત કરવા માટે ઔદ્યોગિક ગ્રાહકોને ગેસ પુરવઠામાં તર્કસંગત ઘટાડો અમલમાં મૂક્યો છે. ખાતર અને ડેરી પ્રોસેસિંગ એકમો માટે ઘટાડાનું સ્તર ઓછું રાખવામાં આવ્યું.
• વૈકલ્પિક ઇંધણ માટે કામચલાઉ પરવાનગી: LPG અને PNG પુરવઠા પર ભારણ ઓછું કરવા માટે, ઔદ્યોગિક અને વાણિજ્યિક સંસ્થાઓને કોલસો, કેરોસીન, બાયોમાસ અને કચરામાંથી મેળવેલા ઇંધણ જેવા વૈકલ્પિક ઇંધણનો ઉપયોગ કરવાની અસ્થાયી મંજૂરી આપવામાં આવી હતી. 30/03/2026ના પરિપત્ર દ્વારા, ગુજરાત પ્રદૂષણ નિયંત્રણ બોર્ડે LPG અને PNG પુરવઠા પર ભારણ ઓછું કરવા માટે ઔદ્યોગિક અને વાણિજ્યિક સંસ્થાઓને ત્રણ મહિનાના સમયગાળા માટે ઘન વૈકલ્પિક ઇંધણનો ઉપયોગ કરવાની અસ્થાયી પરવાનગી આપી છે.
• વિતરણમાં કાર્યકારી સુગમતા: જિલ્લા વહીવટ તંત્રોને જરૂર મુજબ વિતરણ ઝડપથી થાય તે માટે દિવસ દરમિયાન ડિલિવરી સહિત LPG વિતરણના વધારેલા સમયની મંજૂરી આપવા સત્તા આપવામાં આવી છે.
• ઔદ્યોગિક કામદારોને તેમના દૈનિક ઉપયોગ માટે 5 કિલોગ્રામ સિલિન્ડર પૂરા પાડવામાં આવે છે, અને PNG કનેક્શનને પણ પ્રાથમિકતા આપવામાં આવે છે.
વર્તમાન પરિસ્થિતિ:
• પશ્ચિમ એશિયા કટોકટીની રાજ્યના ઔદ્યોગિક ક્ષેત્ર પર અસર મર્યાદિત જણાય છે.
• મોટાભાગના ઉદ્યોગો કાર્યરત છે, જોકે કેટલાકને આંશિક અસર થઈ છે.
• પરિસ્થિતિનું સતત નિરીક્ષણ કરવામાં આવી રહ્યું છે અને જરૂરિયાત મુજબ સમયાંતરે જરૂરી સહાયક પગલાં લાગુ કરવામાં આવી રહ્યા છે.
ત્યારબાદ, પ્રેસ બ્રિફિંગમાં ગુજરાત સ્ટેટ પેટ્રોલિયમ કોર્પોરેશનના સિનિયર વાઇસ પ્રેસિડન્ટ શ્રી દિપેન ચૌહાણે જણાવ્યું હતું કે, “પશ્ચિમ એશિયાના સંકટની શરૂઆતથી અત્યાર સુધી ગુજરાતમાં એકપણ CNG સ્ટેશન બંધ થયા નથી અને ગેસ પુરવઠો સતત જાળવવામાં આવ્યો છે.”
તેમણે વધુમાં ઉમેર્યું હતું કે રાજ્યમાં દરરોજ અંદાજે 40 લાખ કિલો CNGનો વપરાશ થાય છે, જેના આધારે લગભગ 7.50 લાખ વાહનો સંચાલિત થાય છે. રાજ્યમાં ગેસનો જથ્થો પૂરતો ઉપલબ્ધ હોવાનું જણાવી તેમણે નાગરિકોને વહેલી તકે PNG કનેક્શન લેવા અપીલ પણ કરી હતી.
શહેર ગેસ વિતરણ (CGD) અંગે ગુજરાતની સ્થિતિને લઈને શ્રી દિપેન ચૌહાણે વિગતવાર માહિતી આપેલ છે.
શહેર ગેસ વિતરણ (CGD) ની સ્થિતિ: ગુજરાત
ગુજરાતમાં સ્થિર ઇંધણ પુરવઠો – ગ્રાહક-મૈત્રીપૂર્ણ પહેલ અને રાજ્યવ્યાપી ઝુંબેશને કારણે PNG અપનાવવાની પ્રક્રિયા ઝડપથી વધી રહી છે: ગુજરાતમાં કુદરતી ગેસ, પેટ્રોલ, ડીઝલ અને અન્ય આવશ્યક ઇંધણ અને ચીજવસ્તુઓનો પુરવઠો સ્થિર, પર્યાપ્ત અને સુવ્યવસ્થિત રહે છે. ઔદ્યોગિક ગેસ સપ્લાય માટે કોઇપણ પ્રકારનો કાપ મૂકવામાં નથી આવ્યો. ગેસનો જથ્થો પૂરતા પ્રમાણમાં છે, પરંતું તેનો દર વૈશ્વિક સ્થિતિને અનુરૂપ હોવાથી ઉદ્યોગોને અસર કરે છે. રાજ્ય સરકારના માર્ગદર્શન હેઠળ, તમામ વિભાગો, ઓઇલ માર્કેટિંગ કંપનીઓ (OMCs) અને શહેર ગેસ વિતરણ (CGD) સંસ્થાઓ દ્વારા સંકલિત પ્રયાસોએ સપ્લાય ચેઇનને મજબૂત બનાવી છે, જે આગામી મહિનાઓમાં અવિરત ઉપલબ્ધતા સુનિશ્ચિત કરે છે.
ગુજરાત – ભારતમાં એક અગ્રણી CGD રાજ્ય: પેટ્રોલિયમ અને કુદરતી ગેસ નિયમનકારી બોર્ડ (PNGRB) દ્વારા આપવામાં આવેલા સિટી ગેસ લાઇસન્સ હેઠળ સંપૂર્ણ કવરેજ પ્રાપ્ત કરનાર ગુજરાત ભારતનું પ્રથમ રાજ્ય છે. દેશમાં સિટી ગેસ વિતરણમાં ગુજરાત હજુ પણ અગ્રેસર છે.
ભારત Vs ગુજરાતમાં CGD કવરેજ:
દેશમાં કુલ ઘરેલું પાઇપ્ડ નેચરલ ગેસ (PNG) ગ્રાહકોમાં ગુજરાતનો હિસ્સો આશરે 23% છે, જે રાજ્યમાં તેના ઉચ્ચ પ્રવેશને પ્રતિબિંબિત કરે છે.
| ક્રમાંક. | ગ્રાહક વિભાગ | ભારત | ગુજરાત | % શેરભારતમાં ગુજરાત રાજ્યના |
| 1 | ઘરેલું PNG કનેક્શન | 1,60,61,757 | 37,43,703 | 23% |
| 2 | વાણિજ્યિક જોડાણો | 47,765 | 24,456 | 51% |
| 3 | ઔદ્યોગિક જોડાણો | 21,250 | 5,888 | 28% |
| 4 | સીએનજી સ્ટેશનો | 8,527 | 1,073 | 13% |
(સ્ત્રોત: PPS)
PNG વિસ્તરણ ઝુંબેશ – મજબૂત વૃદ્ધિ અને ગતિ: LPGથી PNG તરફના પરિવર્તનને પ્રોત્સાહન આપવા માટે રાજ્યવ્યાપી ઝુંબેશના નોંધપાત્ર પરિણામો મળ્યા છે.
- માર્ચથી 5 એપ્રિલ, 2026 દરમિયાન તમામ સંસ્થાઓની કામની ગતિમાં નોંધપાત્ર વધારો:
- નવી સ્થાનિક નોંધણીઓ: 49,898 નવી PNG નોંધણીઓ પૂર્ણ થઈ.
- નવા સ્થાનિક રૂપાંતરણો: 26,909 PNG રૂપાંતરણો સફળતાપૂર્વક પૂર્ણ થયા.
- વાણિજ્યિક વૃદ્ધિ: આ સમયગાળા દરમિયાન 911 નવા વાણિજ્યિક નોંધણીઓ અને 496 રૂપાંતરણો થયા.
- સરકારી સૂચના બાદ સ્થાનિક નોંધણીઓમાં 948%નો વધારો જોવા મળ્યો છે.
- ગુજરાત ગેસ સહિતની તમામ CGD કંપનીઓ આ ઝડપી અપનાવવામાં સક્રિયપણે યોગદાન આપી રહી છે.
આવશ્યક સેવાઓ માટે PNG કનેક્ટિવિટી – પ્રાથમિકતાનો અભિગમ:
સરકારે તમામ CGD સંસ્થાઓને હોસ્પિટલો, શાળાઓ, છાત્રાલયો, સમુદાય રસોડા અને ઔદ્યોગિક કેન્ટીન જેવી આવશ્યક સેવા શ્રેણીઓ માટે PNG કનેક્શનને પ્રાથમિકતા આપવાનો નિર્દેશ આપ્યો છે. આ પહેલથી આ મહત્વપૂર્ણ ક્ષેત્રોમાં ગેસ પુરવઠાની વિશ્વસનીયતા અને સાતત્યમાં નોંધપાત્ર સુધારો થયો છે. માર્ચ 2026 દરમિયાન, નોંધપાત્ર પ્રયાસોના પરિણામે આ શ્રેણીઓમાં નોંધપાત્ર નોંધણીઓ અને જોડાણો થયા છે, જે આવશ્યક સેવાઓ માટે અવિરત અને સુરક્ષિત વીજ પુરવઠો સુનિશ્ચિત કરે છે.
- તમામ CGD સંસ્થાઓ આ ગ્રાહક શ્રેણીઓને પ્રાથમિકતાના ધોરણે જોડવા માટે એક ખાસ ઝુંબેશ ચલાવી રહી છે.
- આ શ્રેણીઓ હેઠળ કુલ 225 નવા જોડાણો નોંધાયેલા હતા અને 89 નવા જોડાણો આપવામાં આવ્યા હતા.
- ઔદ્યોગિક કેન્ટીન: હાલમાં આ શ્રેણીમાં 2,159 હાલના કનેક્શન અને 19 નવા કનેક્શન સાથે આગળ છે.
- શાળાઓ/કોલેજો: 1,599 હાલના જોડાણો અને 47 નવા જોડાણો પૂરા પાડવામાં આવ્યા છે.
- કોમ્યુનિટી કિચન અને હોસ્પિટલો: આ ક્ષેત્રોમાં સતત વૃદ્ધિ જોવા મળી રહી છે, જેમાં અનુક્રમે 1,346 અને 688 હાલના કનેક્શન અને અનુક્રમે 28 અને 9 નવા કનેક્શન પૂરા પાડવામાં આવ્યા છે.
ગ્રાહક–કેન્દ્રિત પહેલ – સરળ, ઝડપી અને ડિજિટલ સેવાઓ: ગ્રાહક સુવિધા વધારવા અને PNG અપનાવવાને વેગ આપવા માટે, ઘણી મુખ્ય પહેલો અમલમાં મૂકવામાં આવી છે:
- ઝડપી કનેક્શન પ્રક્રિયા: સરળ દસ્તાવેજીકરણ સાથે સમયમર્યાદા ઘટાડીને 7 દિવસ કરવામાં આવી
- QR કોડ–આધારિત સ્વ–નોંધણી: સરળ અને સીમલેસ ડિજિટલ એપ્લિકેશન સિસ્ટમ
- ડોરસ્ટેપ સેવાઓ: સોસાયટી-સ્તરીય શિબિરો અને સ્થળ પર નોંધણી સપોર્ટ
- 360° જાગૃતિ અભિયાન: ટીવી, રેડિયો, સોશિયલ મીડિયા અને જમીની જોડાણ દ્વારા લોકો સુધી પહોંચ
- વાણિજ્યિક સેગમેન્ટ ફોકસ: હોટલ, કેન્ટીન અને ઉદ્યોગોનું PNGમાં રૂપાંતર લક્ષ્યાંકિત
ખાસ પ્રોત્સાહન યોજના – ગ્રાહકોને સીધો લાભ:
- ઘણી CGD (શહેર ગેસ વિતરણ) કંપનીઓ નવા ઘરેલું PNG કનેક્શન માટે અરજી કરનારા ગ્રાહકોને ₹500નું રિબેટ આપશે.
સામાજિક અને પર્યાવરણીય અસર:
- કાર્બન ઉત્સર્જનમાં ઘટાડો
- વધુ સુરક્ષિત અને વિશ્વસનીય ઊર્જા પુરવઠો
- સ્વચ્છ અને હરિયાળી ઊર્જાનો પ્રચાર
માળખાગત સુવિધાઓ અને અમલીકરણ ક્ષમતાને મજબૂત બનાવવી
- વધારાના કોન્ટ્રાક્ટરો, ટેકનિશિયનો અને કાર્યબળની નિમણૂક
- GI પાઈપો અને મહત્વપૂર્ણ સામગ્રીનો પૂરતો સ્ટોક
- સુધારેલ કોન્ટ્રાક્ટર ચુકવણી ચક્ર અને કામગીરી પ્રોત્સાહનો
- ઝડપી ટેન્ડરિંગ અને વેન્ડર ઇકોસિસ્ટમને મજબૂત બનાવવી
ઘરેલું ગ્રાહકો અને વાહનો માટેના CNG સ્ટેશન ગેસ ફાળવણી માટે ‘પ્રાથમિકતા ક્ષેત્ર શ્રેણી-I’ હેઠળ આવે છે.
LNG જથ્થાની સ્થિતિ
ગુજરાતના મુન્દ્રા અને દહેજ ટર્મિનલ પર લિક્વિફાઇડ નેચરલ ગેસ (LNG) પૂરતો જથ્થો ઉપલબ્ધ છે અને એપ્રિલ-મે 2026 દરમિયાન ચાર વધારાના કાર્ગો દ્વારા ભવિષ્યની જરૂરિયાત પૂરી થશે. GSPC દ્વારા વિકલ્પ સ્ત્રોતોમાંથી ખરીદી અને પુરવઠા સુનિશ્ચિત છે અને સપ્લાયરો સાથે સતત સંકલન દ્વારા આગલા સમયમાં પુરવઠાનું સાતત્ય જાળવવામાં આવશે.